GRODDECK KARL, burmistrz Gdańska

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Karl Groddeck, rytował Matthaeus Deisch, wedle Jacoba Wessela, 1769

KARL von GRODDECK (24 VII 1699 Gdańsk – 28 XII 1774 Gdańsk), burmistrz Gdańska. Był wnukiem Albrechta II Groddecka, synem kupca i armatora Albrechta III (15 VIII 1670 – 9 II 1751) oraz Adelgundy (1678–1750), córki francuskiego rezydenta w Gdańsku Jeana Formonta (zob. konsulat Francji). Został ochrzczony 4 VIII 1699 w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (NMP).

Pracował w domu handlowym ojca, który przejął po jego śmierci. Początkiem jego kariery było uzyskanie pełnego obywatelstwa w Kwartale Wysokim w 1726 i objęcie funkcji przewodniczącego rady tzw. Kleider-Juncker (scholis classicis, szkoła klasyczna), którą pełnił do 1730. W latach 1735–1749 był przewodniczącym rady kaplicy Najświętszej Marii Panny w kościele NMP w Gdańsku, jednocześnie od 1740 do 1748 przewodniczącym rady przy kościele NMP. Wraz z objęciem tej funkcji został równocześnie mistrzem Kwartału Wysokiego.

Od 1748 był ławnikiem, od 1750 rajcą, w 1754 sędzią. W 1757 został prezesem Sądu Wetowego. Na urząd burmistrza powołano go w 1758. Obowiązki pierwszego burmistrza pełnił w latach 1759, 1765, 1768 i 1772, drugiego – 1758, 1764, 1771 i 1774, trzeciego – 1763, 1767 i 1770, czwartego – 1760, 1761, 1762, 1766, 1769 i 1773. Fakt, że wybrano go do grona burmistrzów mimo braku uniwersyteckiego wykształcenia, świadczy o jego wysokich walorach osobistych. W 1761, 1766 i 1769 roku był także burgrabią królewskim w Gdańsku. Jako najstarszy burmistrz w latach 1763–1774 pełnił funkcję protoscholarchy.

W rozgrywających się w Gdańsku w połowie XVIII wieku konfliktach społeczno-politycznych stał na stanowisku obrońcy interesów kupiectwa. Jako rajca głosował za przyjęciem ordynacji króla polskiego Augusta III z 20 VII 1750, której Rada Miejska nie chciała jednak zaakceptować bez zastrzeżeń, gdyż zawierała ona nie tylko potwierdzenie dotychczasowych uprawnień królewskich w Gdańsku, ale także je rozszerzała, uszczuplając uprawnienia Rady. Między innymi wzmocniła wpływ króla na sprawy wojskowe miasta, uzależniając od jego zgody wszelkie zmiany stanu gdańskiego garnizonu. Wraz z innymi rajcami skutecznie bronił przywilejów Gdańska w czasie wojny siedmioletniej (1756–1763) przed zakusami Rosjan, którzy zajęli pruskie tereny od Królewca (Königsberg) po Berlin. Gdańsk zdołał się jednak obronić. Wniósł duży osobisty wkład w dzieło ufortyfikowania i uzbrojenia Gdańska, przewodnicząc czterokrotnie Radzie Wojennej, która była naczelną instytucją wojskową w mieście.

W ostatnim okresie życia wiele uwagi poświęcał sprawom kościelnym, pełniąc funkcję zarządcy kościoła NMP, kościoła św. Trójcy oraz wszystkich kościołów położonych na Żuławach Steblewskich. Ponadto z jego inicjatywy jako burmistrza i administratora Helu w 1758 wybudowano szkołę w należącej do Gdańska Jastarni. Sam pokrył koszty tej inwestycji w wysokości 1497 florenów.

Mieszkał przy Langer Markt (Długi Targ); w 1742 za 5000 florenów nabył Dwór IV, gdzie wybudował pałacyk i założył aleję wiązową. Pierwszy raz był żonaty od 2 XII 1721 z Konkordią Arndt (Arent; zm. 5 X 1723). Drugi związek zawarł 14 II 1726 roku w kościele NMP z Anną (20 VIII 1701 – 26 X 1767, pochowaną w kościele NMP), córką Michaela Biebersteina (ochrzczony 19 VI 1678 Steblewo – 10 III 1741 Herrengrebbin (Grabiny Zameczek)), gdańskiego kupca, od 1716 dzierżawcy Grabin na Żuławach Steblewskich i sołtysa Kriefkohl (Krzywego Koła). Doczekał się dziesięciorga dzieci, z których tylko troje dożyło pełnoletności: Michael, późniejszy burmistrz (policyjny), Louise (pochowana 4 II 1796 Gdańsk), żona Johanna Rennera, i Konstantin Ernst (16 XI 1735 Gdańsk – 9 XI 1774 Gdańsk), sekretarz miejski, od 5 V 1763 żonaty z Florentine Renate (20 V 1740 Gdańsk – 11 V 1780 Gdańsk), córką rajcy Gottfrieda Meyera, bezdzietny.

Jego herb, jako aktualnego burmistrza prezydującego i inspektora kościoła NMP, umieszczony został między innymi na zbudowanej (1762–1764) przez Johanna Heinricha Meissnera rokokowej ambonie w tej świątyni (zniszczonej w 1945). Pochowany został w rodzinnym grobowcu w kaplicy św. Anny w kościele NMP, kantatę pogrzebową skomponował Friedrich Christian Samuel Mohrheim. JZ

Węzeł drogowy im. Karla Groddecka, 2019

Uchwałą Rada Miasta Gdańska z 30 III 2006, węzeł drogowy przy skrzyżowaniu Alei Armii Krajowej, ulicy 3 Maja i ulicy Biskupiej, otrzymał nazwę Węzeł im. Carla Groddecka. Inicjatorem nazwania ronda był prezydent Gdańska Paweł Adamowicz, na wniosek rodziny von Groddeck. Uroczystość odsłonięcia tablicy z nazwą odbyła się 26 V 2006. SR

⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania