SCHWARTZWALD JOHANN KARL, burmistrz Gdańska
< Poprzednie | Następne > |
JOHANN KARL SCHWARTZWALD (11 IX 1689 Gdańsk – 20 VII 1748 Gdańsk), ► burmistrz Gdańska. Wywodził się z rodziny działającej w Gdańsku od początku XV wieku, obdarowanej szlachectwem (zob. ► Heinrich Schwartzwald), był synem Johanna Karla Schwartzwalda (12 III 1644 Gdańsk – 30 I 1710 Gdańsk), który z powodu ► kalwińskiego wyznania nie pełnił urzędów w mieście, był jednak liczącym się posiadaczem ziemskim i prowizorem ► kościoła Bożego Ciała (1643). Jego matką (ślub z ojcem 4 XII 1687 w ► kościele św. Piotra i Pawła) była Sybilla Luisa (zm. 1742, pochowana w ► kościele Najświętszej Marii Panny (NMP)), córka Heinricha Köhne-Jaskiego z Bremy. Był ich jedynym dzieckiem, które dożyło wieku dojrzałego.
W grudniu 1705 przyjęto go do najwyższej klasy (primy) w gdańskim ► Gimnazjum Akademickim. 11 II 1707 zapisał się na luterański uniwersytet w Królewcu, 18 XI 1709 (razem z bratem stryjecznym Carlem Wilhelmem Schwatrzwaldem (synem Ernsta)) na kalwińską uczelnię w Lejdzie. 7 III 1720 uzyskał kupieckie ► obywatelstwo miejskie (jako tzw. Bürger-Kind, dziecko gdańskich obywateli) i był od tego roku ► ławnikiem ► Głównego Miasta, od 1725 ► rajcą. Burmistrzem został u schyłku życia. Urząd pierwszego burmistrza pełnił w 1747, drugiego w 1746, czwartego w 1748.
Szanowany ze względu na tradycje rodu, majątek i koneksje szlacheckie, został wyznaczony przez ► Radę Miejską (z innym rajcą, Karlem Gottfriedem Schmiedenem) do reprezentowania Gdańska podczas wizyty generalicji rosyjskiej i saskiej po ► oblężeniu Gdańska i kapitulacji miasta w lipcu 1734. Witał 11 lipca u bram rosyjskiego feldmarszałka Burkharda Christopha Münnicha, a następnie podjął zwycięzców uroczystym obiadem w „Królewieckiej Gospodzie”. W trakcie tego spotkania negocjowano kwestię wziętych do niewoli przez Rosjan i Sasów pułków gwardii króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego oraz zwrotu zajętych przez wojska rosyjskie Szańców Letniego i Zimowego. W sierpniu 1734 wraz z Karlem Gottfriedem Schmiedenem prowadzili negocjacje z przedstawicielem króla polskiego Augusta III, radcą von Bülow, odnośnie do warunków przyjęcia miasta do królewskiej łaski. Ostatecznie uzgodniono wysoką kwotę 800 tysięcy guldenów (florenów pruskich) odszkodowania, zapłaconą przez miasto w dwóch ratach do września 1736.
25 VI 1715 poślubił w kościele NMP Adelgundę, córkę ławnika (od 1706) i rajcy (od 1718) Reinholda Cölmera. Swoją znaczną darowizną Adelgunda przyczyniła się odbudowy ► szpitala św. Elżbiety po jego pożarze w 1752. Doczekał się córki Anne Elisabeth (9 IV 1724 – 22 IX 1786), od 1741 żony ► Eduarda Friedricha Conradiego, późniejszego burmistrza.
Należały do niego na Głównym Mieście dwie reprezentacyjne kamienice: tzw. ► Lwi Zamek przy Langgasse 35 (ul. Długa), własność rodowa Schwartzwaldów od 1615, oraz kamienica odziedziczona w 1727 po Cölmerach przy Langer Markt 8 (Długi Targ), której przedproże całkowicie przebudował (obecnie eksponowane przy kamienicy Długi Targ 9). Po ojcu dziedziczył wsie ► Rębowo, Otomin, Sulmin, Jankowo, Borkowo, Głębokie i na Żuławach Mokry Dwór, Wiślinę i Dziewięć Włók, po przodkach (Heinrichu Schwartzwaldzie) także m.in. bogatą kolekcję numizmatów. Majątek wraz z ręką córki Anne Elisabeth przeszedł na rodzinę Conradi. Zmarł na skutek nieszczęśliwego wypadku, spadł ze schodów.
Bibliografia:
Album studiosorum Academiae Lugduno-Batavae MDLXXV–MDCCCLXXV. Accedunt nomina curatorum et professorum per eadem secula, ed. Willem N. Du Rieu, Hagae Comitum 1875, s. 813.
Die Matrikel … der Albertus-Universität zu Königsberg, ed. Georg Ehler, Bd. 2, Leipzig 1911/1912, s. 251.
Księga przyjęć do prawa miejskiego w Gdańsku 1536–1814, wyd. Andrzej Groth, Ewa Łączyńska-Bartoszek, Dariusz Kaczor, Gdańsk 2019, t. 7, s. 528.
Księga wpisów uczniów Gimnazjum Gdańskiego 1580–1814, wyd. Zbigniew Nowak i Przemysław Szafran, Warszawa–Poznań 1974, s. 283.
Weichbrodt Dorothea, Patrizier, Bürger, Einwohner der Freien und Hansestadt Danzig in Stamm- und Namentafeln vom 14.–18. Jahrhundert, Klausdorf–Schwentine 1986–1992, Bd. 1, 112, 283, 459.
Zdrenka Joachim, Urzędnicy miejscy Gdańska w latach 1342–1792 i 1807–1814, t. II, Gdańsk 2008, s. 320.