STRAJKI W STOCZNI IM. LENINA W 1988
(Nie pokazano 14 wersji utworzonych przez jednego użytkownika) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{paper}} | {{paper}} | ||
[[File: Strajk_1988_UG.jpg |thumb| Strajk na Uniwersytecie Gdańskim w maju 1988]] | [[File: Strajk_1988_UG.jpg |thumb| Strajk na Uniwersytecie Gdańskim w maju 1988]] | ||
− | '''STRAJKI W STOCZNI IM. LENINA W 1988''', reakcja na wdrażaną przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej reformę gospodarczą, polegającą na podwyżce cen towarów konsumpcyjnych, wprowadzoną 1 II 1988 | + | [[File: Strajk_na_UG_1988.jpg |thumb| Strajk na Uniwersytecie Gdańskim w maju 1988, wywiadu udziela [[ADAMOWICZ PAWEŁ BOGDAN, prezydent Gdańska | Paweł Adamowicz]] (z prawej), obok Andrzej Sosnowski]] |
− | Postulaty protestujących były typowo związkowe: ponowna legalizacja Solidarności, przyjęcie do pracy zwolnionych z przyczyn politycznych, podwyżka zarobków. Wzorem strajków sierpniowych z | + | [[File: Tablica_strajku_studentów_1988.JPG |thumb| Tablica upamiętniająca strajk studentów w budynku byłego Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego]] |
− | Oskarżany przez radykałów o zdradę i hipokryzję Lech Wałęsa oświadczył: „Nie udało nam się zwyciężyć | + | '''STRAJKI W STOCZNI IM. LENINA I NA UNIWERSYTECIE GDAŃSKIM W 1988''', reakcja na wdrażaną przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej reformę gospodarczą, polegającą na podwyżce cen towarów konsumpcyjnych, wprowadzoną 1 II 1988. Wywołała spontaniczne manifestacje radykalnie nastawionych środowisk robotniczych i studenckich, zniecierpliwionych pasywnością [[SOLIDARNOŚĆ | Solidarności]]. Miejscem ich aktywności był głównie Gdańsk, gdzie utworzono Federację Młodzieży Walczącej.<br/><br/> |
+ | Akcję strajkową rozpoczęli pracownicy komunikacji miejskiej w Bydgoszczy 25 IV 1988, zawiesili – po uzyskaniu 63% podwyżki zarobków. 26 kwietnia w Hucie im. Lenina (Nowa Huta) protestowało 10 000 hutników; utworzono komitet strajkowy. Strajki stopniowo wybuchały na terenie całego kraju. W Stoczni im. Lenina rozpoczęły się 2 maja; istotną rolę inicjacyjną odegrali robotnicy z pokolenia, które nie brało udziału w wydarzeniach [[SIERPIEŃ 1980 | sierpnia 1980]]. Na czele strajku stanął 29-letni spawacz [[STANECKI JAN, działacz opozycji demokratycznej | Jan Stanecki]]. Będący na zwolnieniu lekarskim [[WAŁĘSA LECH, prezydent Polski | Lech Wałęsa]] pojawił się w stoczni i dołączył się do protestu, choć oceniał go jako przedwczesny. Kierownictwo komitetu strajkowego objął [[SZABLEWSKI ALOJZY, inżynier, działacz opozycji demokratycznej | Alojzy Szablewski]]. <br/><br/> | ||
+ | Postulaty protestujących były typowo związkowe: ponowna legalizacja Solidarności, przyjęcie do pracy zwolnionych z przyczyn politycznych, podwyżka zarobków. Wzorem strajków sierpniowych z 1980 w negocjacjach z dyrekcją wzięli udział doradcy: Tadeusz Mazowiecki, Andrzej Wielowieyski oraz osoby z gdańskich środowisk opozycyjnych, m.in. bracia [[KACZYŃSKI LECH, prezydent Polski, patron ulicy | Lech]] i Jarosław Kaczyńscy oraz [[HALL ALEKSANDER JAN, polityk, minister | Aleksander Hall]]. Brakowało mobilizacji i zapału, jaki towarzyszył strajkującym w 1980; tylko jeden na 15 pracowników pozostawał na noc na terenie stoczni, reszta wracała do domów.<br/><br/> | ||
+ | W geście solidarności do strajkujących stoczniowców dołączyli studenci [[UNIWERSYTET GDAŃSKI | Uniwersytetu Gdańskiego]]; 3 maja powzięli decyzję o własnym strajku, którego centrum stał się Wydział Humanistyczny przy ul. Wita Stwosza 55, okupowany przez kilkusetosobową grupę, w tym kilkunastu nauczycieli akademickich. Pozostali studenci bojkotowali zajęcia akademickie, wspierając tym samym protest. Przewodnictwo strajku objął ówczesny student IV roku prawa [[ADAMOWICZ PAWEŁ BOGDAN, prezydent Gdańska | Paweł Adamowicz]]. Strajkujący, w większości działacze nielegalnego Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS), organizowali wiece, brali udział w odbywających się w wydziałowej auli nabożeństwach, odprawianych przed dominikanina o. Stanisława Tasiemskiego, wydawali też „Redutę Strajkową”, pismo nawiązujące do „Reduty”, periodyku NZS z lat 1980–1981. 6 maja, po decyzji powziętej w powszechnym głosowaniu, studenci zawiesili strajk. Tymczasem dyrekcja stoczni groziła zamknięciem zakładu z powodu niewydajności, po ośmiu dniach protestu, 10 V 1988, Lech Wałęsa i Alojzy Szablewski ogłosili koniec strajku, nie uzyskawszy żadnych ustępstw. <br/><br/> | ||
+ | Oskarżany przez radykałów o zdradę i hipokryzję Lech Wałęsa oświadczył: „Nie udało nam się zwyciężyć …, ale wychodzimy z podniesionym czołem. Robotnicy Nowej Huty i my, ze Stoczni Gdańskiej, wygraliśmy sprawę bezcenną: po kilku latach bierności i poczucia beznadziejności przekonaliśmy się, że nas nie ubywa”. Kiedy wyszli ze stoczni, gdańszczanie, pomimo niepowodzenia, oklaskiwali maszerujących ulicami.<br/><br/> | ||
+ | W konsekwencji strajków kwietniowo-majowych strona rządząca przyjęła ugodową strategię, nawiązując kontakty z opozycją. Proces porozumiewawczy przerwany został 15 VIII 1988 przez strajk w kopalni Manifest Lipcowy w Jastrzębiu. Do protestu przyłączyło się 16 górnośląskich kopalni, 17 sierpnia port w Szczecinie. 23 sierpnia ogłoszono strajk w Stoczni Gdańskiej, w kolejnych dniach do akcji przyłączyły się inne gdańskie stocznie oraz huty w Stalowej Woli. W Gdańsku powołano Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z [[MERKEL JACEK, przedsiębiorca, polityk | Jackiem Merklem]] jako przewodniczącym.<br/><br/> | ||
+ | Lech Wałęsa, mimo że formalnie nie sprawował żadnej funkcji, ponownie stanął na czele tworzącego się protestu. W okresie kulminacji akcji strajkowej zgodził się na wyrażoną w wystąpieniu telewizyjnym przez gen. Czesława Kiszczaka propozycję rozmów. Odbyły się one w Warszawie w rocznicę porozumień sierpniowych 31 VIII 1988 (zob. [[POROZUMIENIE GDAŃSKIE | porozumienie gdańskie]]). Po obietnicy rozpoczęcia dialogu Lech Wałęsa – wbrew nastrojom młodych, radykalnie nastawionych robotników – nakłonił strajkujących do przerwania protestu, co nastąpiło 1 września. Miała wówczas miejsce tzw. defilada zwycięstwa, w której kolumna robotników ze Stoczni im. Lenina ruszyła w stronę [[KOŚCIÓŁ ŚW. BRYGIDY | kościoła św. Brygidy]]. Lech Wałęsa na Śląsku i w Stalowej Woli doprowadził ostatecznie, nie bez sprzeciwów, do zakończenia protestów. Strajki z 1988 były ważnym etapem na drodze do porozumień Okrągłego Stołu. {{author: SB}}<br/><br/> | ||
{| class="tableGda" | {| class="tableGda" | ||
Linia 12: | Linia 18: | ||
! Wydział | ! Wydział | ||
|- | |- | ||
− | | [[ADAMOWICZ PAWEŁ BOGDAN | Paweł Adamowicz]] | + | | [[ADAMOWICZ PAWEŁ BOGDAN, prezydent Gdańska | Paweł Adamowicz]] |
| Wydziału Prawa i Administracji, przewodniczący strajku | | Wydziału Prawa i Administracji, przewodniczący strajku | ||
|- | |- | ||
Linia 18: | Linia 24: | ||
| Wydział Prawa i Administracji | | Wydział Prawa i Administracji | ||
|- | |- | ||
− | | Przemysław Gosiewski | + | | [[GOSIEWSKI PRZEMYSŁAW, polityk | Przemysław Gosiewski]] |
| Wydział Prawa i Administracji | | Wydział Prawa i Administracji | ||
|- | |- |
Aktualna wersja na dzień 19:19, 25 lip 2024
![](https://gdansk.gedanopedia.pl/images/thumb/8/8c/Strajk_na_UG_1988.jpg/180px-Strajk_na_UG_1988.jpg)
STRAJKI W STOCZNI IM. LENINA I NA UNIWERSYTECIE GDAŃSKIM W 1988, reakcja na wdrażaną przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej reformę gospodarczą, polegającą na podwyżce cen towarów konsumpcyjnych, wprowadzoną 1 II 1988. Wywołała spontaniczne manifestacje radykalnie nastawionych środowisk robotniczych i studenckich, zniecierpliwionych pasywnością Solidarności. Miejscem ich aktywności był głównie Gdańsk, gdzie utworzono Federację Młodzieży Walczącej.
Akcję strajkową rozpoczęli pracownicy komunikacji miejskiej w Bydgoszczy 25 IV 1988, zawiesili – po uzyskaniu 63% podwyżki zarobków. 26 kwietnia w Hucie im. Lenina (Nowa Huta) protestowało 10 000 hutników; utworzono komitet strajkowy. Strajki stopniowo wybuchały na terenie całego kraju. W Stoczni im. Lenina rozpoczęły się 2 maja; istotną rolę inicjacyjną odegrali robotnicy z pokolenia, które nie brało udziału w wydarzeniach sierpnia 1980. Na czele strajku stanął 29-letni spawacz Jan Stanecki. Będący na zwolnieniu lekarskim Lech Wałęsa pojawił się w stoczni i dołączył się do protestu, choć oceniał go jako przedwczesny. Kierownictwo komitetu strajkowego objął Alojzy Szablewski.
Postulaty protestujących były typowo związkowe: ponowna legalizacja Solidarności, przyjęcie do pracy zwolnionych z przyczyn politycznych, podwyżka zarobków. Wzorem strajków sierpniowych z 1980 w negocjacjach z dyrekcją wzięli udział doradcy: Tadeusz Mazowiecki, Andrzej Wielowieyski oraz osoby z gdańskich środowisk opozycyjnych, m.in. bracia Lech i Jarosław Kaczyńscy oraz Aleksander Hall. Brakowało mobilizacji i zapału, jaki towarzyszył strajkującym w 1980; tylko jeden na 15 pracowników pozostawał na noc na terenie stoczni, reszta wracała do domów.
W geście solidarności do strajkujących stoczniowców dołączyli studenci Uniwersytetu Gdańskiego; 3 maja powzięli decyzję o własnym strajku, którego centrum stał się Wydział Humanistyczny przy ul. Wita Stwosza 55, okupowany przez kilkusetosobową grupę, w tym kilkunastu nauczycieli akademickich. Pozostali studenci bojkotowali zajęcia akademickie, wspierając tym samym protest. Przewodnictwo strajku objął ówczesny student IV roku prawa Paweł Adamowicz. Strajkujący, w większości działacze nielegalnego Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS), organizowali wiece, brali udział w odbywających się w wydziałowej auli nabożeństwach, odprawianych przed dominikanina o. Stanisława Tasiemskiego, wydawali też „Redutę Strajkową”, pismo nawiązujące do „Reduty”, periodyku NZS z lat 1980–1981. 6 maja, po decyzji powziętej w powszechnym głosowaniu, studenci zawiesili strajk. Tymczasem dyrekcja stoczni groziła zamknięciem zakładu z powodu niewydajności, po ośmiu dniach protestu, 10 V 1988, Lech Wałęsa i Alojzy Szablewski ogłosili koniec strajku, nie uzyskawszy żadnych ustępstw.
Oskarżany przez radykałów o zdradę i hipokryzję Lech Wałęsa oświadczył: „Nie udało nam się zwyciężyć …, ale wychodzimy z podniesionym czołem. Robotnicy Nowej Huty i my, ze Stoczni Gdańskiej, wygraliśmy sprawę bezcenną: po kilku latach bierności i poczucia beznadziejności przekonaliśmy się, że nas nie ubywa”. Kiedy wyszli ze stoczni, gdańszczanie, pomimo niepowodzenia, oklaskiwali maszerujących ulicami.
W konsekwencji strajków kwietniowo-majowych strona rządząca przyjęła ugodową strategię, nawiązując kontakty z opozycją. Proces porozumiewawczy przerwany został 15 VIII 1988 przez strajk w kopalni Manifest Lipcowy w Jastrzębiu. Do protestu przyłączyło się 16 górnośląskich kopalni, 17 sierpnia port w Szczecinie. 23 sierpnia ogłoszono strajk w Stoczni Gdańskiej, w kolejnych dniach do akcji przyłączyły się inne gdańskie stocznie oraz huty w Stalowej Woli. W Gdańsku powołano Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z Jackiem Merklem jako przewodniczącym.
Lech Wałęsa, mimo że formalnie nie sprawował żadnej funkcji, ponownie stanął na czele tworzącego się protestu. W okresie kulminacji akcji strajkowej zgodził się na wyrażoną w wystąpieniu telewizyjnym przez gen. Czesława Kiszczaka propozycję rozmów. Odbyły się one w Warszawie w rocznicę porozumień sierpniowych 31 VIII 1988 (zob. porozumienie gdańskie). Po obietnicy rozpoczęcia dialogu Lech Wałęsa – wbrew nastrojom młodych, radykalnie nastawionych robotników – nakłonił strajkujących do przerwania protestu, co nastąpiło 1 września. Miała wówczas miejsce tzw. defilada zwycięstwa, w której kolumna robotników ze Stoczni im. Lenina ruszyła w stronę kościoła św. Brygidy. Lech Wałęsa na Śląsku i w Stalowej Woli doprowadził ostatecznie, nie bez sprzeciwów, do zakończenia protestów. Strajki z 1988 były ważnym etapem na drodze do porozumień Okrągłego Stołu.
Imię i nazwisko | Wydział |
---|---|
Paweł Adamowicz | Wydziału Prawa i Administracji, przewodniczący strajku |
Anna Galus | Wydział Prawa i Administracji |
Przemysław Gosiewski | Wydział Prawa i Administracji |
Mariusz Popielarz | Wydział Humanistyczny |
Andrzej Sosnowski | Wydział Ekonomiki Transportu |