WYSPA SOBIESZEWSKA

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Przebieg granicy dzielnicy Wyspa Sobieszewska według statutu dzielnicy z 2014
Most pontonowy w Sobieszewie, 2017
Budowa mostu stałego (po prawej), 2018
Jezioro Ptasi Raj w Górkach Wschodnich

WYSPA SOBIESZEWSKA, dzielnica Gdańska ( administracyjny podział), o powierzchni 35,79 km². Według statutu dzielnicy z 2014 jej granice „stanowi Przekop Wisły od ujścia do dawnego koryta Martwej Wisły w miejscowości Szewce, następnie Martwą Wisłą do Wisły Śmiałej i Wisłą Śmiałą do ujścia oraz brzeg Zatoki Gdańskiej”. W skład dzielnicy wchodzą także osiedla: Górki Wschodnie, Komary, Orlinki, Przegalina, Sobieszewo, Sobieszewko, Sobieszewska Pastwa, Świbno, Wieniec.

Obszar położony na wyspie utworzonej od wschodu przez przełom Wisły w nocy z 31 stycznia na 1 II 1840, w wyniku zatoru lodowego, przerwania wałów i powstania Wisły Śmiałej oraz od zachodu Przekopu Wisły w okolicach Świbna, dokonanego w latach 1890–1895, w wyniku którego 31 III 1895 od Przegaliny do Zatoki Gdańskiej Wisła uzyskała nowe koryto (długość 7 km, szerokość 250–400 m). Komunikację z „lądem” utrzymywano przeprawami promowymi (Górki Wschodnie – Górki Zachodnie do 1945; Sobieszewo–„ląd”; trzy przeprawy przez Przekop Wisły, w tym kolejowa). Od 1905 do Świbna doprowadzono kolej wąskotorową ( kolej).

W marcu 1945 na Wyspie Sobieszewskiej znajdowały się po ucieczce z Gdańska resztki wojsk niemieckich, które skapitulowały dopiero 8 V 1945. Pozostały po nich w nadbrzeżnych lasach okopy, ziemianki, setki pojazdów wojskowych i cywilnych oraz setki ton amunicji. W maju 1945 wyspa została przekazana administracji polskiej, od lata zasiedlano ją polskimi osadnikami. 1 I 1946 było tu 776 mieszkańców, z tego 673 Niemców i 103 Polaków, w marcu 1947: 176 Niemców i 1015 Polaków. Według spisu powszechnego z 1970 liczba stałych mieszkańców wyspy wynosiła 2850 osob. Od 1 XII 1973 w granicach administracyjnych miasta Gdańska, 27 IX 1974 zmieniono wcześniejsze nazwy ulic z uwagi na istnienie takich samych w innych jednostkach administracyjnych miasta Gdańska. Połączona z resztą obszaru miejskiego mostem (w ciągu ulic Sobieszewskiej i Turystycznej) i zwodzonym mostem w ciągu ul. Przegalińskiej (w Przegalinie). Przez Przekop Wisły czynna jest (sezonowo: od końca kwietnia do końca października) przeprawa linowym promem między Świbnem a Mikoszewem (w kierunku na Krynicę Morską).

W końcu lat 70. XX wieku obszar plażowy został zdegenerowany przyrodniczo po uruchomieniu kolektora z oczyszczalni ścieków „Wschód”, odprowadzającego ścieki do Zatoki Gdańskiej (1,8 km od Przekopu Wisły). Sytuacja poprawiła się po wprowadzeniu w oczyszczalni od 1993 nowych technologii. 25 V 1999 Rada Miasta Gdańska uznała Wyspę Sobieszewską (zamieszkaną wówczas przez 3489 mieszkańców) za „rejon chronionego krajobrazu”. W latach 1998–2007 zaprowadzono na wyspę kanalizację (z odprowadzaniem ścieków nieoczyszczonych do oczyszczalni „Wschód”), a w 2013 podłączono ją do wodociągu centralnego, zastępując w ten sposób dotychczas wykorzystywane ujęcia wody w Sobieszewie i Świbnie (zob. wodociągi). W 2015 oddano do użytku zbiornik wody Kazimierz.

Ze względu m.in. na trudną komunikację z resztą Gdańska, kwestie nielegalnych wysypisk śmieci i ogólne zaniedbanie wyspy pojawiały się inicjatywy odłączenia jej od Gdańska i utworzenia odrębnej gminy (w 1997, wycofana w 1998 w związku z nowym podziałem administracyjnym kraju i utworzeniem w październiku 1998 pierwszej Rady Osiedla) lub przyłączenia do gminy Pruszcz Gdański (2011). W 2018, w stulecie powstania Związku Harcerstwa Polskiego, odbył się tu krajowy zlot polskich harcerzy, na który przybyło około 12 000 osób. W związku z epidemią Covid-19 odwołano natomiast mający odbyć się tu w 2020 międzynarodowy zlot skautowski (Jamboree).

Od 1974 funkcjonuje Izba Pamięci Wincentego Pola, autora nazwy Wisła Śmiała i pierwszego opisu nowego ujścia Wisły z 1840. Od 1994 działa Stowarzyszenie Przyjaciół Wyspy Sobieszewskiej (z siedzibą w Sobieszewie, ul. Turystyczna 3), wydające lokalną gazetę „Echa Wyspy” oraz przewodniki. W 2001 przyjęto logo Wyspy, autorstwa Bartosza Roczniaka z Gdańska. W 2020 dzielnica była zamieszkiwana była przez 3309 osób (92 osoby na km²). RED

Ulice dzielnicy Wyspa Sobieszewska
Ulica Osiedle Początek obowiązywania nazwy Uwagi
100-lecia Związku Harcerstwa Polskiego Sobieszewo od 27 IX 2018 łączy ul Turystyczną z ul. Przegalińską
Akwenowa Przegalina od 4 II 1977
Astrowa Komary od 29 V 2003
Barwna Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej al. Dębowa
Begoniowa Komary od 29 V 2003
Mieczysława Boguckiego Komary, Świbno od 4 II 1977 upamiętnia profesora, zoologa i hydrobiologa, dyrektora Stacji Morskiej w Gdyni (1884–1965)
Czajki Górki Wschodnie od 4 II 1977
Czyżyków Górki Wschodnie od 4 II 1977
Dulkowa Komary od 4 II 1977
Falowa Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej ul. Morska
Forsycji Sobieszewo od 28 X 2010
Frezjowa Komary od 29 V 2003
Groszkowa Sobieszewo od 29 III 2007
Gwiaździsta Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej ul. Krótka
Zbigniewa Herberta Komary od 29 XI 2001 upamiętnia poetę i eseistę, autora cyklu Pan Cogito (1924–1998)

Hiacyntowa Komary od 31 III 2005
Iłowa Sobieszewo od 27 IX 1974
Jachtowa Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej ul. Ogrodowa
Jodowa Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej ul. Bursztynowa
Kanałowa Sobieszewo
Kapitańska Sobieszewo od 26 VIII 2010
Kempingowa Świbno od 4 II 1977
Klimatyczna Komary od 4 II 1977
Kolonijna Sobieszewo
Krańcowa Świbno od 4 II 1977
Krylowa Komary od 4 II 1977
Księżycowa Sobieszewo, Górki Wschodnie od 27 IX 1974 wcześniej ul. Spacerowa
Kwiatowa Komary od 4 II 1977
Lazurowa Górki Wschodnie od 19 IV 1977
Lewkoniowa Komary od 29 V 2003
mjr Łupaszko Komary od 21 VI 2001 upamiętnia Zygmunta Szendzielarza, majora AK (1910–1951)
Marynarska Sobieszewo od 26 VIII 2010
Heleny Modrzejewskiej Świbno od 28 I 1999 upamiętnia aktorkę specjalizująca się w rolach tragicznych (1840–1909)
Nadwiślańska Górki Wschodnie, Sobieszewo
Narcyzowa Sobieszewo, Komary od 18 XII 1989
Ornitologów Górki Wschodnie od 4 II 1977
Piesza Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej Podgórna
Plac Przyjaciół Wyspy Sobieszewskiej (między ul. Turystyczną i Radosną) Sobieszewo od 25 V 2023
Pogodna Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej Leśna
ppłk. Pohoreckiego Komary od 21 VI 2001
Promienista Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej ul. Słoneczna
Przegalińska Sobieszewo, Komary, Przegalina od 27 IX 1974
Radosna Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej ul. Plażowa
Rufowa Świbno od 4 II 1977
rondo Rybaków Sobieszewo od 27 IX 2018 u zbiegu ul. Turystycznej i Nadwiślańskiej
Słowików Górki Wschodnie od 4 II 1977
Sobieszewska Sobieszewo, Górki Wschodnie od 27 IX 1974
Szkutnicza Sobieszewo od 26 VIII 2010
Świbnieńska Świbno od 4 II 1977
Tęczowa Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej ul. Wczasowa
Trałowa Komary, Świbno od 4 II 1977
Turystyczna Sobieszewo
Ukryta Sobieszewo od 27 IX 1974 wcześniej ul. Cicha
Urwista Przegalin od 4 II 1977
Uzdrowiskowa Świbno od 4 II 1977
Węgorzowa Świbno od 4 II 1977
Wieniecka Sobieszewo od 4 II 1977
Wiosłowa Świbno od 4 II 1977
Wodna Sobieszewo
Żonkilowa Sobieszewo od 29 III 2007


Liczba ludności dzielnicy Wyspa Sobieszewska
Rok Liczba ludności
2010 3520
2011 3547
2012 3510
2013 3484
2014 3462
2015 3420
2016 3359
2018 3346
RED
⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania