MOCHINGER JOHANN, pastor kościoła św. Katarzyny, profesor Gimnazjum Akademickiego

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Johann Mochinger
Epitafium Johanna Mochingera i jego rodziny w kościele św. Katarzyny w Gdańsku

JOHANN MOCHINGER (20 III 1603 Gdańsk – 12 X 1652 Gdańsk), pastor w kościele św. Katarzyny, profesor Gimnazjum Akademickiego. Pochodził z rodziny wywodzącej się z Tyrolu. Syn przybyłego z Torunia Alberta (pochowany 27 IX 1611 Gdańsk, w kościele Najświętszej Marii Panny), od 21 V 1594 posiadającego kupieckie obywatelstwo Gdańska, i poślubionej przez niego 5 VI 1594 (w tymże kościele) Kathariny (pochowana 15 II 1604 tamże), córki toruńskiego kupca Joachima I Arlema (zm. 1594).

Uczył się w szkole mariackiej, w 1612 wysłany został przez ojca i jego drugą żonę (od 21 XI 1605) Dorotheę z domu Moller do wuja Joachima II Arlema (1574–1636) i uczył się w gimnazjum Torunia. Od 1617 ponownie w Gdańsku, od 1620 studiował w Wittenberdze. Dzięki stypendium gdańskiej Rady Miejskiej od 1624 kontynuował studia w Lejdzie i od 1626 w Strasburgu. W Wittenberdze opublikował dwie prace, mowę o rzezi hugenotów w noc św. Bartłomieja i rozprawę o sposobach pomnażania dobra, w Strasburgu rozprawkę przeciwko pomawiającym go sympatie do arian. Zwiedził Niemcy, Holandię, Francję i Anglię.

Po powrocie do Gdańska od 1628 diakon, w latach 1638–1658 pastor w kościele św. Katarzyny. Od 1630 profesor retoryki w Gimnazjum Akademickim. Oficjalny mówca, wygłaszał po łacinie oracje m.in. 25 V 1632 w auli Gimnazjum po śmierci (30 kwietnia) króla polskiego Zygmunta III (chwaląc polskich królów, oprócz zmarłego szczególnie Kazimierza Jagiellończyka), po elekcji (mowa z 2 XII 1632) i śmierci (mowa z 7 VII 1648) króla Władysława IV, po elekcji króla Jana Kazimierza, po zawarciu pokoju ze Szwedami w Sztumskiej Wsi (rozejm 12 IX 1635, mowa wygłoszona 27 tego miesiąca). Część mów wydał w zbiorze Orationes (1637). W 1645 brał udział w Colloquium Charitativum w Toruniu, próbie uzyskania przez katolików, luteran i kalwinistów jedności wiary i pokoju religijnego. Wydał m.in. komentarze do mów Cycerona (Floridorum rhetoricorum ex Cicerone sylva, 1640) i podręcznik retoryki (Oratoratque rhetorista, 1641). W mowie z 1652 De navigationibus et navium laudibus postulował poprawę warunków pracy i płacy marynarzy, wskazywał na wpływ długich morskich podróży na ich psychikę. Autor mów pogrzebowych (np. w 1637 przy pożegnaniu pastora kościoła św. Katarzyny Michaela Blancka, czy w 1638 przy żegnaniu Heinricha von Kreischelwig und Staeffansdorff). Był autorem pochwalnych strof zamieszczonych pod portretem Jana Heweliusza, rytowanym przez Jeremiasza Falcka, otwierającym jego Selenographię (1647).

Mieszkał w Domu Kaznodziejów (obecnie ul. Katarzynki 1). Od 11 III 1631 żonaty był z córką faktora księcia Toskanii Petera Neri, Angelicą (1607 – styczeń 1651), której śmierć uczcili wierszami kondolencyjnymi Johann Peter Titius i rektor szkoły mariackiej Jakob Zetzkius, a społeczność Gimnazjum zbiorkiem poetyckim. Zmarł na febrę, pochowany obok żony w kościele św. Katarzyny. Żegnało go wiele utowrów żałobnych (autorstwa m.in. bumistrza Johanna Ernsta Schmiedena czy Michaela Albinusa), Salomon Blanck przygotował zestaw 77 anagramów w kilku językach.

Przeżył go tylko syn Gottfried, w lipcu 1659 zapisany do Gimnazjum Akademickiego, w 1664 student w Lejdzie, późniejszy asesor w Gdańsku, który 20 IX 1663 ufundował ojcu, matce i czwórce rodzeństwa pomnik epitafijny w kościele św. Katarzyny. W niemowlęctwie zmarło nieznane z imienia dziecko, w dzieciństwie zmarli synowie Erich Friedrich (zm. 2 IX 1644 Gdańsk), Johann Efraim (zm. 13 IV 1648 Gdańsk) i córka Concordia (zm. 8 XII 1637 Gdańsk). EK

















Bibliografia:
Księga przyjęć do prawa miejskiego w Gdańsku 1536–1814, wyd. Andrzej Groth, Ewa Łączyńska-Bartoszek, Dariusz Kaczor, Gdańsk 2019, t. 2, s. 50.
Księga wpisów uczniów Gimnazjum Gdańskiego 1580–1814, wyd. Zbigniew Nowak i Przemysław Szafran, Warszawa–Poznań 1974, s. 192.
Kotarski Edmund, Rektorzy i profesorowie Gimnazjum Gdańskiego w XVII w., Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 38, 1993, nr 3.
Mokrzecki Lech, Mochinger Jan, w: Słownik Biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. III, Gdańsk 1997, s. 240-241.
Nadolski Bronisław, Jan Mochinger profesor retoryki w Gdańskim Gimnazjum Akademickim, Rocznik Gdański, 22, 1963.
Nadolski Bronisław, Mochinger Jan, w: Polski Słownik Biograficzny, 21, 1976, s. 496-497.
Weichbrodt Dorothea, Patrizier, Bürger, Einwohner der Freien und Hansestadt Danzig in Stamm- und Namentafeln vom 14.–18. Jahrhundert, Klausdorf–Schwentine 1986–1992, Bd. 1, 12.

⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania