GIERŁOWSKI WIESŁAW, ekonomista, bursztynnik

Z Encyklopedia Gdańska
Wersja Blazejsliwinski (dyskusja | edycje) z dnia 10:05, 14 mar 2024

(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Partyzanci 3. Kompanii V Batalionu 77. Pułku Piechoty Armii Krajowej, Wiesław Gierłowski ps. „Grom” trzeci z lewej
Wiesław Gierłowski z małżonką Gabrielą, 2011
Wiesław Gierłowski na tle Ściany Pamięci Kwatery Armii Krajowej na Cmentarzu Łostowickim, 2015
Wiesław Gierłowski przekazuje kierownik Muzeum Bursztynu Joannie Grążawskiej statuetkę bursztynnika stulecia

WIESŁAW STEFAN GIERŁOWSKI (16 IV 1925 Lida, województwo nowogródzkie – 21 III 2016 Gdańsk), ekonomista, bursztynnik. Syn Michała Cypriana (13 IX 1897 Warszawa – 31 V 1948 Szczecinek), w 1918 ochotnika w Wojsku Polskim, po wojnie polsko–rosyjskiej pracownika administracji państwowej w Lidzie, po II wojnie światowej pracownika samorządowego, administratora w Zarządzie Miejskim w Szczecinku, oraz Marii z domu Hajdul (2 VI 1906 Barnauł, Syberia – 13 II 1980 Gdańsk), kierowniczki sklepu spożywczego w Lidzie, po II wojnie światowej zatrudnionej w Szpitalu Garnizonowym w Szczecinku. Brat Zygmunta Gierłowskiego (29 III 1929 Lida – 8 IV 1992 Szczecin).

Uczeń Szkoły Powszechnej nr 1 i Szkoły Powszechnej nr 5 w Lidzie oraz do grudnia 1939 tamże Gimnazjum Państwowego im. Hetmana Karola Chodkiewicza. Należał do Związku Harcerstwa Polskiego. W latach 1940–1941 wraz z rodziną uniknął deportacji w głąb ZSRR, ukrywał się poza miejscem stałego zamieszkania w lokalu wynajętym na nazwisko babci (Eleonory Hajdul) przy ul. Grażyny 11 w Lidzie. Podczas okupacji niemieckiej utrzymywał się z pracy na roli w Jodkiszkach. Od lutego 1943 członek Armii Krajowej (AK), pseudonim „Grom”. Służył w konspiracyjnej placówce AK Jodkiszki, wchodzącej w skład batalionu rezerwowego "Irena", był uczestnikiem akcji dywersyjnych i likwidacyjnych. Od stycznia 1944 był członkiem oddziału partyzanckiego, który wszedł w skład V Batalionu 77. Pułku Piechoty AK Podokręgu Nowogródek. Pełnił funkcję drużynowego 3. drużyny, 3. plutonu, 3. kompanii. Pododdziały 77. pułku AK walczyły przeciw litewskim jednostkom kolaboracyjnym, Niemcom, a także partyzantce rosyjskiej. W lipcu 1944 uczestnik operacji „Ostra Brama” w Wilnie. Wysłany na rozpoznanie w rejon Kolonii Wileńskiej, wziął udział w boju z niemieckim taborem. Zdobył niemieckie działko i przetransportował je na polskie pozycje, za co 9 VII 1944 odznaczony został Krzyżem Walecznych oraz otrzymał awans na kaprala. Po walkach o Wilno w lipcu 1944 uniknął aresztowania przez Rosjan i przebił się z oddziałem do Puszczy Rudnickiej. Po rozkazie z 21 VII 1944 o złożeniu broni przedostał się do Jodkiszek. Do kwietnia 1945 zaangażowany był w działalność antysowiecką konspiracji poakowskiej. 17 X 1944 został aresztowany przez NKGB, po trzech dniach zbiegł z obozu przejściowego w Lidzie. Od X 1944 przebywał w gospodarstwie Siemiątkowskich w Aksamitowszczyźnie. W trakcie ponownego zatrzymania w styczniu 1945 dokonał brawurowej ucieczki. 16 IV 1945 wyjechał z Lidy transportem kolejowym z innymi przesiedleńcami. 8 V 1945 wraz z rodziną przybył do Szczecinka, gdzie się osiedlił.

W 1948 podjął studia na Akademii Handlowej w Poznaniu, w oddziale w Szczecinie (brak dokumentów potwierdzających ukończenie tej uczelni). Jednocześnie od 1 IV 1949 zatrudniony był w Oddziale Wojewódzkim Banku Rolnego w Szczecinie, do września tego roku w oddziale powiatowym w Stargardzie, od 1 X 1949 do 30 VI 1950 jako p.o. kierownika Oddziału Wojewódzkiego, od 1 VII 1950 do 30 XI 1951 jako kierownik referatu w Wydziale Finansów i Kontroli Środków Obrotowych. Od 1 XII 1951 do 31 VIII 1953 pracował w Wojewódzkim Zarządzie Budowlanych Przedsiębiorstw Powiatowych Szczecin.

Na Wybrzeżu od 1 IX 1953 do 31 VIII 1954 zatrudniony był w Gdańskich Zakładach Maszyn Elektrycznych Nr 11, w okresie 18 X 1954 – 30 IX 1957 w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, w 1 X 1957 – 31 V 1965 w Regionalnym Biurze Sprzedaży „Cepelia” w Gdyni, 1 VI 1965 – 31 X 1970 w Spółdzielczym Zrzeszeniu Wytwórców Przemysłu Ludowego i Artystycznego „Art.-Region” w Sopocie, 15 V 1971 – 30 IV 1972 w Zakładach Artystycznych Związku Polskich Artystów Plastyków w Gdańsku. W latach 1966–1973 studiował na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, magister historii sztuki.

Od czasu zatrudnienia w 1957 w „Cepelii” propagator bursztynu. Od 1972 do 2005 we wsi Zalesie w Borach Tucholskich prowadził wraz z żoną pracownię bursztynniczą. Od 1985 do 2003 współpracował z rosyjskim zespołem prowadzącym rekonstrukcję Bursztynowej Komnaty. Autor m.in. kompendium Bursztyn i gdańscy bursztynnicy (Gdańsk 1999). Był współorganizatorem i pierwszym prezesem (1996–1997) Zarządu Stowarzyszenia Bursztynników, które z czasem zyskało wielu zagranicznych członków i przekształciło się w 2001 w Międzynarodowe Stowarzyszenie Bursztynników. Współtworząc koncepcję „Gdańsk – światowa stolica bursztynu”. Był jednym z pomysłodawców utworzenia Światowej Rady Bursztynu i pierwszym jej przewodniczącym (2006–2008), propagatorem powołania Muzeum Bursztynu (jako oddziału Muzeum Gdańska – powołane 2000), kierował do Rady Miasta Gdańska pismo w tej sprawie, opublikowane następnie w czasopiśmie „Bursztynnisko” (nr 3, V 1998)

Od 1989 działał społecznie w Okręgu Pomorskim Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (ŚZŻAK), pełnił funkcje wiceprezesa i skarbnika w Kole Gdańsk (obie funkcje łącznie) 2010–2013); członka Komisji Rewizyjnej Okręgu (2013–2016), przewodniczącego Zjazdu Okręgu (2011)], był delegatem Okręgu na Zjazdy Związku w Warszawie (1990, 2011, 2013). Od 21 X 2014 do 21 III 2016 prezes Koła Gdańsk ŚZŻAK. W 1990 pomysłodawca stworzenia Kwatery Armii Krajowej na Cmentarzu Łostowickim, a na przełomie 2015 i 2016 Stowarzyszenia Kwatera Akowska na Cmentarzu Łostowickim, które przejęło nad nią opiekę.

Jako historyk sztuki i członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki (od 1975) pełnił funkcję skarbnika w Zarządzie Gdańskiego Oddziału (w kadencjach z lat 1991–1996 i 2000–2005). Od 2000 działał w Fundacji im. dr Katarzyny Cieślak, wspomagającej i promującej młodych badaczy, był członkiem zarządu Fundacji (2000–2016) i skarbnikiem (2001–2013). Odznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych (1944 i 1967 Londyn), Medalem Wojska (Londyn 1948), Krzyżem Partyzanckim (Londyn 1968), Krzyżem Armii Krajowej (1986), Medalem św. Wojciecha (2006), Złotym Krzyżem z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości (2015), odznakami „W uznaniu wybitnych zasług dla Miasta Gdańska” (2006) „Zasłużony dla odbudowy Gdańska”, „Zasłużony Działacz Kultury”.

Dwukrotnie żonaty, po raz drugi od 1973 z Gabrielą z domu Budnik, bursztynniczką, uhonorowaną Medalem Prezydenta Miasta Gdańska (2016). Ojciec Krzysztofa Gierłowskiego (ur. 1976), dr inż., informatyka, pracownika naukowego Politechniki Gdańskiej. Pochowany w Kwaterze Akowskiej na cmentarzu Łostowickim. MTJ = Mateusz Jasik

⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania