FIZYCY MIEJSCY
(Nie pokazano 14 wersji utworzonych przez jednego użytkownika) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{paper}} | {{paper}} | ||
[[File:Fizycy_miejscy.jpg|thumb|Johann Georg Schwabe, fizyk miejski notowany w 1618 według Johanna Bensheimera na podstawie wzoru Johanna Sigmunda Emmela, 1661]] | [[File:Fizycy_miejscy.jpg|thumb|Johann Georg Schwabe, fizyk miejski notowany w 1618 według Johanna Bensheimera na podstawie wzoru Johanna Sigmunda Emmela, 1661]] | ||
− | [[File: Seger Georg.JPG|thumb|Georg Seger, fizyk miejski notowany w 1675 według Izaaka | + | [[File: Seger Georg.JPG|thumb|Georg Seger, fizyk miejski notowany w 1675 według Izaaka Saala]] |
− | '''FIZYCY MIEJSCY''' (Stadtphysicus, physicus ordinarius), instytucja lekarzy zatrudnianych przez [[RADA MIEJSKA | Radę Miejską]] co najmniej od 1504. Do zadań fizyków należało: opiniowanie kandydatów do zawodów medycznych (lekarzy, cyrulików, aptekarzy, położnych), nadzór nad już praktykującymi, orzekanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej, obdukcje zwłok osób zmarłych śmiercią gwałtowną, walka z [[EPIDEMIE | epidemiami]], nadzór nad [[APTEKI | aptekami]], z | + | '''FIZYCY MIEJSCY''' (Stadtphysicus, physicus ordinarius), instytucja lekarzy zatrudnianych przez [[RADA MIEJSKA | Radę Miejską]] co najmniej od 1504. Do zadań fizyków należało: opiniowanie kandydatów do zawodów medycznych (lekarzy, cyrulików, aptekarzy, położnych), nadzór nad już praktykującymi, orzekanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej, obdukcje zwłok osób zmarłych śmiercią gwałtowną, walka z [[EPIDEMIE | epidemiami]], nadzór nad [[APTEKI | aptekami]], z m.in. obowiązkiem sprawdzania jakości surowców leczniczych i samych leków, przy czym do końca XVI wieku fizycy miejscy sami kierowali apteką miejską, od 1592 korzystali przy kontroli innych aptek z pomocy dwóch wybranych [[ŁAWA MIEJSKA | ławników]], tzw. Apotheker-Herren (panów aptecznych), wreszcie w 1693 zabroniono fizykom prowadzenia aptek prywatnych. <br/><br/> |
+ | Najpewniej urząd miał początkowo charakter kadencyjny, z kadencją trzy– lub czteroletnią, z możliwością odnowienia umowy. Z czasem stał się urzędem dożywotnim, przy czym rezygnujący z niego z powodów wieku lub pogorszenia stanu zdrowia stawali się fizykami honorowymi, nadal otrzymującymi wynagrodzenie (emeryturę) z kasy miejskiej.<br/><br/> | ||
Ustalenie ich pełnej listy (od XVI wieku częstokroć trzech zatrudnionych równolegle) jest zadaniem trudnym. Pierwszym znanym fizykiem miejskim był Wilhelm Angern, studiujący w Kolonii i Lipsku, promowany na doktora medycyny w 1491 w Ferrarze, do 1500 osobisty lekarz księcia zachodniopomorskiego Bogusława X.<br/><br/> | Ustalenie ich pełnej listy (od XVI wieku częstokroć trzech zatrudnionych równolegle) jest zadaniem trudnym. Pierwszym znanym fizykiem miejskim był Wilhelm Angern, studiujący w Kolonii i Lipsku, promowany na doktora medycyny w 1491 w Ferrarze, do 1500 osobisty lekarz księcia zachodniopomorskiego Bogusława X.<br/><br/> | ||
Po 1820 ich funkcje przejął ordynator szpitala miejskiego (zob. [[LEKARZ MIEJSKI | lekarz miejski]]). {{author: ASZ}} <br/><br/> | Po 1820 ich funkcje przejął ordynator szpitala miejskiego (zob. [[LEKARZ MIEJSKI | lekarz miejski]]). {{author: ASZ}} <br/><br/> | ||
Linia 24: | Linia 25: | ||
| 1530–1538 | | 1530–1538 | ||
| Johannes Treseler | | Johannes Treseler | ||
− | | zm. 23 XI 1548 | + | | urodzony w Gdańsku, kawaler, mieszkał w domu przekazanym mu przez gdańską Radę Miejską, zm. 23 XI 1548 |
|- | |- | ||
| 1547 | | 1547 | ||
Linia 32: | Linia 33: | ||
| 1548 | | 1548 | ||
| Johannes Treseler | | Johannes Treseler | ||
− | | | + | | |
|- | |- | ||
− | | 1550 | + | | 1550 (już 1541?) |
| Johannes Sommerfeld | | Johannes Sommerfeld | ||
− | | zm. przed 1554 | + | | z rodziny z Zwickau (Saksonia), która przeniosła się do Elbląga, doktor medycyny, w Gdańsku już w 1531, zm. przed 1554 |
|- | |- | ||
| 1551 | | 1551 | ||
Linia 55: | Linia 56: | ||
|- | |- | ||
| 1562 | | 1562 | ||
− | | Bartholomäus Wagner | + | | [[WAGNER BARTHOLOMÄUS, lekarz | Bartholomäus Wagner]] |
| zm. 15 V 1571 | | zm. 15 V 1571 | ||
|- | |- | ||
Linia 67: | Linia 68: | ||
|- | |- | ||
| 1570 | | 1570 | ||
− | | Wenzel | + | | [[WELMNITZ WENZEL, lekarz miejski | Wenzel Welmnitz]] |
− | | | + | | zm. 1583 |
|- | |- | ||
| 1574/1575 | | 1574/1575 | ||
Linia 103: | Linia 104: | ||
|- | |- | ||
| po 1609 | | po 1609 | ||
− | | Theophilus | + | | Theophilus Homodeus |
| 1550–1629 | | 1550–1629 | ||
|- | |- | ||
Linia 159: | Linia 160: | ||
|- | |- | ||
| 1709 | | 1709 | ||
− | | Johann Ernst Steinhardt | + | | [[STEINHARDT JOHANN ERNST, lekarz | Johann Ernst Steinhardt]] |
− | | | + | | 1669–1737 |
|- | |- | ||
| 1711 | | 1711 | ||
Linia 171: | Linia 172: | ||
|- | |- | ||
| 1748–1755 | | 1748–1755 | ||
− | | Johann Ernst Kulmus | + | | [[KULMUS JOHANN ERNST, lekarz | Johann Ernst Kulmus]] |
| 1709–1769 | | 1709–1769 | ||
|- | |- | ||
Linia 194: | Linia 195: | ||
| 1768–1839 | | 1768–1839 | ||
|- | |- | ||
− | | class="authorEgTab" | *Dla okresu od | + | | class="authorEgTab" | *Dla okresu od 1820 zob. hasło [[LEKARZ MIEJSKI | lekarz miejski]]. <br/> {{author: MrGl}} |
|} | |} | ||
{| class="tableGda" | {| class="tableGda" | ||
Linia 209: | Linia 210: | ||
|- | |- | ||
| 1756–1768 | | 1756–1768 | ||
− | | Johann Ernst Kulmus | + | | [[KULMUS JOHANN ERNST, lekarz | Johann Ernst Kulmus]] |
| 1709–1769 | | 1709–1769 | ||
|- | |- | ||
Linia 221: | Linia 222: | ||
|- | |- | ||
| 1789–1792 | | 1789–1792 | ||
− | | Philipp Adolph Lampe | + | | [[LAMPE PHILIPP ADOLPH, profesor Gimnazjum Akademickiego, lekarz miejski | Philipp Adolph Lampe]] |
| 1754–1827 | | 1754–1827 | ||
|- | |- | ||
| class="authorEgTab" | {{author: MrGl}} | | class="authorEgTab" | {{author: MrGl}} | ||
|} [[Category: Encyklopedia]] [[Category: Życie miasta]] | |} [[Category: Encyklopedia]] [[Category: Życie miasta]] |
Aktualna wersja na dzień 12:30, 25 sie 2024
FIZYCY MIEJSCY (Stadtphysicus, physicus ordinarius), instytucja lekarzy zatrudnianych przez Radę Miejską co najmniej od 1504. Do zadań fizyków należało: opiniowanie kandydatów do zawodów medycznych (lekarzy, cyrulików, aptekarzy, położnych), nadzór nad już praktykującymi, orzekanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej, obdukcje zwłok osób zmarłych śmiercią gwałtowną, walka z epidemiami, nadzór nad aptekami, z m.in. obowiązkiem sprawdzania jakości surowców leczniczych i samych leków, przy czym do końca XVI wieku fizycy miejscy sami kierowali apteką miejską, od 1592 korzystali przy kontroli innych aptek z pomocy dwóch wybranych ławników, tzw. Apotheker-Herren (panów aptecznych), wreszcie w 1693 zabroniono fizykom prowadzenia aptek prywatnych.
Najpewniej urząd miał początkowo charakter kadencyjny, z kadencją trzy– lub czteroletnią, z możliwością odnowienia umowy. Z czasem stał się urzędem dożywotnim, przy czym rezygnujący z niego z powodów wieku lub pogorszenia stanu zdrowia stawali się fizykami honorowymi, nadal otrzymującymi wynagrodzenie (emeryturę) z kasy miejskiej.
Ustalenie ich pełnej listy (od XVI wieku częstokroć trzech zatrudnionych równolegle) jest zadaniem trudnym. Pierwszym znanym fizykiem miejskim był Wilhelm Angern, studiujący w Kolonii i Lipsku, promowany na doktora medycyny w 1491 w Ferrarze, do 1500 osobisty lekarz księcia zachodniopomorskiego Bogusława X.
Po 1820 ich funkcje przejął ordynator szpitala miejskiego (zob. lekarz miejski).
Notowany w roku | Imię i nazwisko | Daty życia |
---|---|---|
1511 | Wilhelm Angern | zm. 1511 |
1525–1529 | Ambrosius Hoffmann | zm. ok. 1540 |
1530–1538 | Johannes Treseler | urodzony w Gdańsku, kawaler, mieszkał w domu przekazanym mu przez gdańską Radę Miejską, zm. 23 XI 1548 |
1547 | Christoph Heyl | ok. 1499 – ok. 1585 |
1548 | Johannes Treseler | |
1550 (już 1541?) | Johannes Sommerfeld | z rodziny z Zwickau (Saksonia), która przeniosła się do Elbląga, doktor medycyny, w Gdańsku już w 1531, zm. przed 1554 |
1551 | Christoph Heyl | ok. 1499 – ok. 1585 |
1556 | Andreas Peltzer | zm. ok. 1567 |
1556–1557 | Christoph Heyl | ok. 1499 – ok. 1585 |
1558 | Johann Placotomus (Bretschneider) | 1514–1577 |
1562 | Bartholomäus Wagner | zm. 15 V 1571 |
1568 | Severin Goebel (brat mincerza Caspara Goebela) | 1530–1612 |
1569 | Wilhelm Misocacus | zm. 12 I 1595 |
1570 | Wenzel Welmnitz | zm. 1583 |
1574/1575 | Philipp Palaeologus | |
1578 | Jakob Schade | 1529 – 7 VI 1588 |
1579/1580 | Valerius Fidler | 1525–1595 |
1580–1588 | Jakob Schade | 1529–1588 |
1584 | Johann Mathesius | 1544–1607 |
1589 | Thomas Kellerthal | zm. 1618 |
1602 | Joachim Oelhaf | 1570–1630 |
1607 | Thomas Kellerthall | zm. 1618 |
po 1609 | Theophilus Homodeus | 1550–1629 |
1618 | Johann Georg Schwabe | 1588–1660 |
1629 | Teophilus Homodeus | zm. 1629 |
1632 | Nicolaus Oelhaf | 1604–1643 |
1645 | Lorenz Eichstädt | 1596–1660 |
1650 | Georg Stiglitz | 1602–1671 |
1651 | Jacobus Martini | 1611–1658 |
1661 | Johann Ernst Scheffler | 1604–1673 |
1664 | Johann Fabritius (Schmiedt) | 1623–1690 |
1675 | Georg Seger | 1629–1678 |
1687 | Otto Dietrich Voegeding | 1635–1700 |
1691 | Israel Conradi | 1634–1715 |
1693 | Christopher Gottwaldt | 1636–1700 |
1700 | Gottfried Stueve | 1664–1729 |
1709 | Johann Ernst Steinhardt | 1669–1737 |
1711 | Tobias Florentin Franck (Franckenberg) | 1644–1715 |
1736, 1743 | Johann Adam Kulmus | 1689–1745 |
1748–1755 | Johann Ernst Kulmus | 1709–1769 |
1756–1768 | Beniamin Schwartz | |
1770–1780 | Ephraim Krüger | około 1730 – około 1780 |
1781–1788 | Philipp Adolph Lampe | 1754–1827 |
1789–1812 | Ephraim Philipp Blech | 1757–1812 |
1812–1819* | Joseph Hiacynth Adalbert Mathy | 1768–1839 |
*Dla okresu od 1820 zob. hasło lekarz miejski. |
Notowany w latach | Imię i nazwisko | Daty życia |
---|---|---|
1743, 1748, 1755 | Georg Remus | 1688–1756 |
1756–1768 | Johann Ernst Kulmus | 1709–1769 |
1770–1780 | Beniamin Schwartz | około 1730 – około 1780 |
1781–1788 | Ephraim Krüger | |
1789–1792 | Philipp Adolph Lampe | 1754–1827 |