WIEBE ADAM, inżynier, były patron gdańskiej ulicy

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Adam Wiebe
Kolejka linowa pomysłu Adama Wiebego do transportu ziemi z Biskupiej Górki na bastion Przedmiejski, Stefan de Praet według Wilhelma Hondiusa, 1644
Bastion Wiebego
(tzw. Przedmiejski) podczas rozbiórki, około 1895

ADAM WIEBE (Wybe, Wijbe) (12 VI 1584 lub 1590 Harlingen, Fryzja – 1653 Gdańsk), inżynier budownictwa wodnego, menonita. Od 1616 w Gdańsku, do którego przybył wraz z żoną, Ursulą Margarethe (ur. 1587), w 1624 i 1625 pracował w Warszawie, gdzie otrzymał tytuł inżyniera królewskiego. Mimo ofert pracy z Torunia, Elbląga i Rygi pozostał w Gdańsku na stałe.

Projektował i budował obiekty inżynieryjne, urządzenia i maszyny: most przy Kamiennej Śluzie, akwedukt nad fosą miejską (Riedewand), doprowadzający wody Kanału Raduni do miasta i zmodernizował jego końcowy odcinek (u zbiegu obecnej ul. Rybaki Dolne i ul. Krosna wody Kanału skierował do fosy Starego Miasta, a przy obecnej ul. Karpiej i ul. Wapienniczej, do Motławy, 1630), budował wiatraki, sieci wodociągowe, melioracje, pogłębiarki, koła wodne, dźwig portowy na Ołowiance itp., w 1633 opracował nowy układ zasilania wodą fontanny Neptuna. W latach 1634–1637 nadzorował wraz z Cornelisem Janssenem prace regulacyjne ujścia Wisły. W latach 1639–1653 modernizował Kunszt Wodny. Był doradcą przy budowie mostu przez Wisłę w Toruniu.

Brał udział w budowie fortyfikacji Gdańska; w 1644 zbudowano linowy transporter do wywożenia ziemi ze zbocza Biskupiej Górki, nad Kanałem Raduni i fosą do usypania nadszańca bastionu Góra, nazywanego odtąd jego imieniem (Bastion Wiebego). Wynalazek ten powszechnie chwalono, także w panegiryku poświęconym Gdańskowi, autorstwa odwiedzającego Gdańsk Georga Greblingera, przyjaciela Martina Opitza. W 1646 brał udział w budowie dekoracji na uroczyste powitanie w Gdańsku królowej polskiej Ludwiki Marii (przygotował mechanizm napędzający ruchome figury Atlasa i Herkulesa na bramie triumfalnej). Posiadał i dzierżawił nieruchomości w Gdańsku i okolicach. Zajmował mieszkanie służbowe przy wieży ciśnień, pod koniec życia w tzw. Domu Nadzorcy obok młyna przy Kamiennej Śluzie.

Po rozbiórce Bastionu Wiebego w końcu XIX wieku wytyczoną nową ulicę nazwano Wiebenwall (Wał Wiebego, po 1945 część ul. Okopowej, między ul. św. Trójcy a ul. Augustyńskiego), zbudowane nieopodal w 2 połowie XIX wieku koszary nazywane były do 1945 Wieben-Kaserne (koszarami Wiebego). GBU

⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania