LEKARZE W GDAŃSKU

Z Encyklopedia Gdańska
(Różnice między wersjami)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Linia 78: Linia 78:
 
| style="vertical-align:top" | 1579–1580 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]]  w Gdańsku, następnie lekarz w Elblągu  
 
| style="vertical-align:top" | 1579–1580 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]]  w Gdańsku, następnie lekarz w Elblągu  
 
|-
 
|-
| style="vertical-align:top" |                
+
| style="vertical-align:top" | Franck (von Franckenberg) Tobias Florentines 
| style="vertical-align:top" | 1525 Gdańsk – 1595 Królewiec
+
| style="vertical-align:top" | 1644 Śląsk – 1715 Gdańsk           
| style="vertical-align:top" | 1579–1580 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]]  w Gdańsku, następnie lekarz w Elblągu
+
| style="vertical-align:top" | 1678–1715 prywatny lekarz ogólny, 1711 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]]
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Fürstloff Ephraim               
 +
| style="vertical-align:top" | 1658 Gdańsk – przed 1700
 +
| style="vertical-align:top" | 1667 uczeń [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickiego]], od 1688 prywatny lekarz ogólny
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Gahrlieb von der Mühlen Gustav Casimir               
 +
| style="vertical-align:top" | 1630 Szwecja – 1717 Gorzów Wielkopolski
 +
| style="vertical-align:top" | 1655–1666 prywatny lekarz ogólny, od 1666 profesor medycyny uniwersytetu we Frankfurcie nad Odrą
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Gehema Johann Abraham               
 +
| style="vertical-align:top" | 1647 Gdańsk – 1717 Szczecin
 +
| style="vertical-align:top" | 1679 prywatny lekarz, następnie w Niemczech
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Gerlach Nathanael                   
 +
| style="vertical-align:top" | około 1667 Toruń – 1715 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1695–1715 lekarz prywatny, internista
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Glaser Johannes                   
 +
| style="vertical-align:top" | około 1576 Gdańsk – 1628 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | przed 1619 do 1628 prywatny lekarz ogólny
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Glosemeyer Johann                     
 +
| style="vertical-align:top" | 1664 Stargard  Szczeciński – 1711 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1689–1696 prywatny lekarz ogólny, 1696–1711 profesor medycyny i fizyki w [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickim]]
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Göbel Severin                     
 +
| style="vertical-align:top" | 1530 Królewiec – 1612 Królewiec  
 +
| style="vertical-align:top" | 1568 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]]   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | [[GOTTWALDT CHRISTOPHER | Christopher Gottwaldt]]                     
 +
| style="vertical-align:top" | 1636 Gdańsk – 1700 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Gottwald Johann Christoph, syn poprzedniego                     
 +
| style="vertical-align:top" | 1670 Gdańsk – 1713 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1681 uczeń [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickiego]], 1695–1713 prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Haderschlieff  Daniel                     
 +
| style="vertical-align:top" | około 1620 Gdańsk – 1675 Grudziądz
 +
| style="vertical-align:top" | 1649 prywatny lekarz ogólny, następnie lekarz miejski w Grudziądzu
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Hajo Gerbrandt                   
 +
| style="vertical-align:top" | około 1588 Gdańsk – 1666 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1631–1666 prywatny lekarz ogólny
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Hannmann  Christian                   
 +
| style="vertical-align:top" | około 1614 Lipsk – 1679 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | przed 1656 do 1679 prywatny lekarz ogólny
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Hammen Ludwig von                   
 +
| style="vertical-align:top" | 1651 Gdańsk – 1689 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1683 lekarz załogi twierdzy w Wisłoujściu
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Hartmann Hartwich                       
 +
| style="vertical-align:top" | ur. około 1610 Helmstädt
 +
| style="vertical-align:top" | 1639 prywatny lekarz ogólny
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Hertzberg Abraaham Heinrich                       
 +
| style="vertical-align:top" | około 1619 Gdańsk – 1657 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | od około 1645 do 1657 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, czasowo w Wilnie 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Heyl Christoph                     
 +
| style="vertical-align:top" | około 1499 Wiesbaden – około 1585 Kołobrzeg
 +
| style="vertical-align:top" | 1547, 1551 i 1556–1557 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]] 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Heyl Heinrich                       
 +
| style="vertical-align:top" | 1582 Gdańsk – 1623 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | po 1608 do1623 prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Heyse Ernst Gottfried                       
 +
| style="vertical-align:top" | 1657 Gdańsk – 1692 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1683–1692 lekarz prywatny, 1688–1692 profesor fizyki i medycyny w [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickim]] 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Hoffmann Ambrosius                       
 +
| style="vertical-align:top" | Malbork? – około 1540 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1525–1529 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]] 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Hommel Ludwig                           
 +
| style="vertical-align:top" | 1627 Słupsk – 1656  Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | po 1652 do 1656 prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Homodei Theophilius                           
 +
| style="vertical-align:top" | około 1550 Lombardia – 1629 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1596–1629 prywatny lekarz ogólny, po 1609 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]]   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Janichius Petrus                           
 +
| style="vertical-align:top" | Kołobrzeg – 1629 Toruń
 +
| style="vertical-align:top" | 1606 uczeń [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickiego]], 1615–1617 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, następnie w Toruniu   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Kalckhoff Johann Christian                                             
 +
| style="vertical-align:top" | około 1654 Kassel – po 1701 Niemcy
 +
| style="vertical-align:top" | po 1678 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, po śmierci żony (1698) w 1701 wyjechał do Niemiec   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Kellerthal Thomas                                             
 +
| style="vertical-align:top" | zm. 1618 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1589 i 1607 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]]   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Kirstenius Petrus                                             
 +
| style="vertical-align:top" | 1577 Wrocław – 1640 Uppsala (Szwecja)
 +
| style="vertical-align:top" | 1631–1635 prywatny lekarz ogólny, następnie profesor uniwersytetu w Uppsali   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Kleinfeldt Nikolaus                                             
 +
| style="vertical-align:top" | ur. 1543 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1597 prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Majus Tobias                                                       
 +
| style="vertical-align:top" | 1601 Ilmenau (Turyngia) – 1632 Gdańsk 
 +
| style="vertical-align:top" | 1630–1632 profesor fizyki i medycyny w [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickim]] 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Majus Johannes                                                               
 +
| style="vertical-align:top" | około 1605 Ilmenau (Turyngia) – po 1646 Gdańsk 
 +
| style="vertical-align:top" | po 1633 prywatny lekarz ogólny
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Marttini Henricus (syn działającego na Śląsku doktora Heinricusa Marttini)                                                               
 +
| style="vertical-align:top" | 1653 Brzeg (Śląsk) – 1728 Gdańsk 
 +
| style="vertical-align:top" | 1675–1728 prywatny lekarz ogólny, 1683 lekarz na dworze elektora brandenburskiego w Królewcu 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Martini Jacobus                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | około 1611 – 1658 Gdańsk 
 +
| style="vertical-align:top" | 1651 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]], prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Mathesius Johannes                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | 1544 Jachynow (Czechy) – 1607 
 +
| style="vertical-align:top" | 1584–1602 profesor fizyki i medycyny w [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickim]] 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | [[MESSERSCHMIDT DANIEL GOTTLIEB | Daniel Gottlieb Messerschmidt]]                                                               
 +
| style="vertical-align:top" | 1685 Gdańsk – 1735 Petersburg 
 +
| style="vertical-align:top" |   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | [[MISOCACUS WILHELM | Wilhelm Misocacus]]                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | 1511 Bruksela –  1595 Gdańsk   
 +
| style="vertical-align:top" |   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Möller Johann                                                               
 +
| style="vertical-align:top" | 1627 Gdańsk – 1690 Węgry   
 +
| style="vertical-align:top" | 1662 prywatny lekarz ogólny, od 1675 lekarz w Hermannstadt w Siedmiogrodzie (Rumunia) 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Müller Achatius                                                                       
 +
| style="vertical-align:top" | około 1669 Stendal (Saksonia Anhalt) – 1722 Gdańsk   
 +
| style="vertical-align:top" | po 1690 do1722 prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Oder Wilhelm                                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | około 1635 Gdańsk – po 1700 
 +
| style="vertical-align:top" | po 1657 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, w 1700 lekarz w Debrznie (koło Człuchowa) 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | [[OELHAF JOACHIM | Joachim Oelhaf]]                                                                                   
 +
| style="vertical-align:top" | 1570 Gdańsk – 1630 Gdańsk 
 +
| style="vertical-align:top" |   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | [[OELHAF NICOLAUS | Nicolaus Oelhaf]], syn poprzedniego                                                                                   
 +
| style="vertical-align:top" | 1604 Gdańsk – 1643 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" |   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Palaeologus Philipp                                                                                   
 +
| style="vertical-align:top" | 
 +
| style="vertical-align:top" | przed 1574 prywatny lekarz ogólny, 1574/1575 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]], następnie w służbie elektora brandenburskiego   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Pantelius Peter                                                                                             
 +
| style="vertical-align:top" | około 1647 Gdańsk – 1722 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | od 1677 do 1722 lekarz prywatny, internista   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Pauli Adrian                                                                                             
 +
| style="vertical-align:top" | 1583 Gdańsk – 1622 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1611–1620 profesor fizyki i medycyny w [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickim]]   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Paulitz Christian von                                                                                             
 +
| style="vertical-align:top" | około 1607 Budziszyn – 1674 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | przed 1658 do 1674 prywatny lekarz ogólny   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Paulitz Johann Theodor, syn poprzedniego                                                                                                               
 +
| style="vertical-align:top" | 1672 Gdańsk – po 1712 Malbork
 +
| style="vertical-align:top" | 1688 uczeń [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickiego]], po 1696 prywatny lekarz ogólny, przed  1712 lekarz w Malborku   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Peltzer Andreas                                                                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | Kärntner (Austria)? –  około 1567
 +
| style="vertical-align:top" | 1554 prywatny lekarz ogólny, 1556 [[FIZYCY MIEJSCY | lekarz miejski]]   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Pithopoeus Christophorus                                                                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" |
 +
| style="vertical-align:top" | 1583 prywatny lekarz ogólny   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | [[PLACOTOMUS | Placotomus Johann]] (Bretschneider)                                                                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | 1514 Munnerstadt, Frankonia – 1577 Gdańsk)
 +
| style="vertical-align:top" |   
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Posselius Johann Joachim                                                                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | około 1574 Medlenburg – 1625 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | przed 1608 do 1625 prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Rodenborgh Johann                                                                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | 1572 Antwerpia – po 1615 Gryfice (Pomorze Zachodnie)
 +
| style="vertical-align:top" | 1615 profesor [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickiego]] 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Rosencrantz David                                                                                                                 
 +
| style="vertical-align:top" | około 1630 – 1658 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | 1658 prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Rudenick Christian                                                                                                                   
 +
| style="vertical-align:top" | 1639 Rytów – 1676 Gdańsk
 +
| style="vertical-align:top" | po 1661 do 1676 prywatny lekarz ogólny 
 +
|-
 +
| style="vertical-align:top" | Rurock Michael                                                                                                                         
 +
| style="vertical-align:top" | 1625 Gdańsk – 1656 Królewiec
 +
| style="vertical-align:top" | 1642 uczeń [[GIMNAZJUM AKADEMICKIE | Gimnazjum Akademickiego]] , 1650–1654 prywatny lekarz ogólny, od
 +
1654 lekarz w Kownie, 1655 w Królewcu
 
|-
 
|-
 
| class="authorEgTab" | {{author: MrGl}}
 
| class="authorEgTab" | {{author: MrGl}}

Wersja z 12:13, 17 lip 2022

LEKARZE W GDAŃSKU od połowy XVI wieku do 1942. Przedstawiany w ujęciu tabelarycznym wykaz obejmuje wszystkich dotychczas ustalonych lekarzy pracujących w Gdańsku od połowy XVI wieku do 1942, przy czym od 1851 podano tylko tych, którzy mieszkali i pracowali w Gdańsku minimum trzy lata. Pominięci zostali po tym roku ci, dla których Gdańsk był krótkim przystankiem na ich drodze kariery zawodowej, oraz młodzi lekarze, głównie spoza Gdańska, odbywający po 1920 w jednym z gdańskich szpitali roczny obowiązkowy staż po ukończonych studiach. Wykaz obejmuje lekarzy prywatnych, pracowników szpitali i instytucji medycznych oraz niektórych wojskowych.

Dla lekarzy prywatnych, określanych w źródłach jako „Praktische Ärzte”, przyjęto polskie określenie „prywatny lekarz ogólny”, zaś dla „Fachärzte” – „lekarz specjalista”. Podział na lekarzy ogólnych i specjalistów ukształtował się w Gdańsku dopiero na przełomie XIX i XX wieku, kiedy to na uczelniach medycznych powstały podyplomowe studia specjalistyczne. W wykazie uwzględniono również lekarzy wojskowych z okresu od 1817 do 1914, dla których zachowały się pełne lub częściowe dane osobowe. Służyli oni w jednostkach wojskowych stacjonujących w Gdańsku, lub pracowali w szpitalu garnizonowym. Okres ich służby w Gdańsku po 1850 był na ogół krótki, wynosił najczęściej od dwóch do pięciu lat, po czym przenoszeni byli do innych garnizonów. Dla większości z nich nie posiadamy danych osobowych, często znamy tylko nazwisko. Przy opracowywaniu wykazów, głównie dla lat 1851–1945, dużym utrudnieniem jest brak dokumentacji osobowej w zachowanych aktach miejskich Gdańska jak i państwowych władz administracyjnych tak z okresu XIX wieku jak i z okresu II Wolnego Miasta Gdańska (II WMG). Nie zachowała się też dokumentacja gdańskiej Izby Lekarskiej (Ärztlicher-kammer) i Związku Lekarzy Prus Zachodnich (do 1920) jak i z czasów II WMG (Ärztlicher Verrein zu Danzig).

Dla okresu od XVI wieku do 1700 podstawą źródłową jest niedokończone opracowanie Friedricha Schwarza Danziger Ärzte im 16-18 Jahrhundert, opublikowane w gdańskim wydawnictwie Familiengeschichtliche Beitrage (Hefte 4–6, 1939–1941), zawierające dane o lekarzach urodzonych do 1699 i pracujących w Gdańsku do połowy XVIII wieku. Zapowiadana część ostatnia, mająca przedstawić gdańskich lekarzy do 1800, nie ukazała się z powodu ograniczeń spowodowanych trwającą II wojną światową. Dla lat 1701–1810 opracowanie Friedricha Schwarza poszerzone zostało o wykazy lekarzy publikowane w wydawanych cyklicznie przez gdańskie oficyny informatorach Das Jetzt-Lebende Danzig z lat 1741–1810, uzupełnieniem były też wykazy członków gdańskiego Towarzystwa Przyrodniczego, zamieszczone w pracy Eduarda Schumanna Geschichte der Naturforschenden Gesellschaft in Danzig 1743-1892 (Danzig 1893). Cennym uzupełnieniem był dla XVII-XIX wieku był wreszcie anonimowy rękopis Verzeichnis Ärzte przechowywany w zbiorach gdańskiego Archiwum Państwowego (APG, zespół Gdańsk, rękopisy nieurzędowe (Bibliotheca Archivi) sygn. 300, Hq, Heft 2). W wykazach tych, obok nazwiska, imienia lub imion lekarzy, podano także informacje o latach ich pracy w Gdańsku, niekiedy i datę śmierci.

Dla okresu po 1810 źródłem były zachowane książki adresowe Gdańska z lat 1817, 1831, 1839, 1854, 1858 oraz z okresu od 1864 do 1942, kiedy ukazywały się prawie corocznie lub, wyjątkowo, co dwa lata. Zawierają one jednak tylko nazwiska i imiona lekarzy oraz adresy ich gabinetów lekarskich. Dla ustalenia lat ich życia pomocna była miejscowa prasa, w tym nekrologi czy biogramy lekarzy oraz przede wszystkim akta metrykalne (metryki urodzenia, akty ślubu i zgonu gdańskich kościołów z okresu lat 1808–1874 oraz gdańskich Urzędów Stanu Cywilnego z lat 1874–1944).

Informacje biograficzne o niektórych lekarzach znajdują się w częściowo tylko zachowanej w APG kartotece meldunkowej gdańskiej policji z lat 1843–1895. Pomocne w tworzeniu wykazu były ponadto publikacje naukowe dotyczące tego okresu, w tym opracowania z dziejów gdańskich organizacji lekarskich z lat 1876–1926.

Ostatni znany wykaz gdańskich lekarzy pochodzi z książki adresowej Gdańska z 1942. Nie oddaje on jednak w pełni sytuację miejscowej służby zdrowia, nie dostarczając informacji, którzy z wymienionych lekarzy pracowali w mieście jako lekarze prywatni, a którzy już zmobilizowani pełnili służbę wojskową na frontach lub w gdańskich lazaretach polowych. Nie mamy do dyspozycji publikacji podobnej jak dla okresu I wojny światowej, powstałej w 1926 na podstawie ankiety sporządzonej dla Izby Lekarskiej przez samych lekarzy. Nie wiemy też, jacy z lekarzy pracujących w Gdańsku zginęli na frontach II wojny czy ponieśli śmierć w walkach o Gdańsk w marcu 1945, czy też później aresztowani zginęli w rosyjskich obozach. Na 1942 kończą się pisane informacje o większości gdańskich lekarzy tego okresu.

Mankamentem jest także fakt, że dla wielu z lekarzy pracujących w Gdańsku w latach 1920–1942, a przybyłych tu po 1920 z Niemiec czy Prus Wschodnich, nie posiadamy informacji co daty czy miejsca urodzenia. Nie zachowały się bowiem akta władz Gdańska dotyczące służby zdrowia z tego okresu jak i organizacji zawodowych lekarzy, zniszczone w czasie walk o Gdańsk w marcu 1945. Ocalało tylko kilkadziesiąt teczek personalnych lekarzy oraz pracowników pomocniczych i administracyjnych z Państwowej Akademii Medycyny Praktycznej w Gdańsku z lat 1935–1945 (APG, 1230, teczki 1-109). Uwzględniono też powojenne losy niektórych lekarzy, które udało się ustalić przy pomocy publikacji (w tym czasopisma związku dawnych gdańszczan „Unser Danzig” czy też za pomocą internetu. Nie jest wykluczone, że nowe informacje może przynieść kwerenda w materiałach źródłowych, które mogły być wywiezione z Gdańska po 1920 do obecngo Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz w Berlinie Dahlem, w dokumentacji niemieckich związków lekarskich oraz w wydawanych przez nie czasopismach branżowych. Lekarz pracujący w Gdańsku w latach 1851–1945 pochodzili z terenu Niemiec, Prus Wschodnich i tylko w kilku procentach z samego Gdańska. Po 1920 do Gdańska przeniosło się kilku lekarzy z polskiego już Pomorza.

Wykaz sporządzony jest w porządku alfabetycznym. Informacje ograniczone zostały do imienia i nazwiska lekarza, lat życia (jeżeli były możliwości ich ustalenia) oraz czasu i funkcji jakie pełnili w Gdańsku. Brak dokumentów z tego okresu nie pozwala także na ustalenie, jacy lekarze i z jakimi współpracowali Kasami Chorych, które pokrywały część wydatków leczenia swoich członków. W wyniku antyżydowskiej polityki władz II WMG po 1933, w latach 1937–1938 Gdańsk opuściło wielu lekarzy niearyjskiego pochodzenia. Największy wpływ na to miało zarządzenie Senatu II Wolnego Miasta Gdańska z 23 III 1938 o zakazie ich pracy w Gdańsku od 1 I 1939. Tylko kilku z nich uzyskało prawo wykonywania zawodu w latach 1939–1940 na rzecz gdańskiej społeczności żydowskiej (np. dr Max Jacoby). Nie istniał w tym czasie problem polski w medycynie gdańskiej, bowiem po śmierci Franciszka Kubacza i Władysława Paneckiego po 1933 jedynymi polskimi lekarzami w Gdańsku byli dopiero zaczynający swą karierę zawodową doktorzy Witold Kopczyński i Stefan Mirau, a także pracujący tu dentysta Bernard Filarski.

Z tabeli lekarzy wyodrębnieni zostali chirurdzy nie posiadający uniwersyteckiego dyplomu lekarskiego a tylko certyfikat władz państwowych, upoważniający ich po 1793 do wykonywania tego zawodu. Grupa ta zanikła po 1870, z chwilą rozpoczęcia pracy w Gdańsku przez lekarzy–chirurgów z dyplomami uniwersyteckimi. Kilku ostatnich w Gdańsku chirurgów przeniosło się po 1870 do mniejszych miejscowości, gdzie brakowało jeszcze lekarzy–doktorów medycyny. W wykazie pominięci zostali też lekarze dentyści; z braku ich akt osobowych trudno stwierdzić (na podstawie wykazów w książkach adresowych), którzy ze stomatologów pracujących w Gdańsku od II połowy XIX wieku posiadali uniwersyteckie dyplomy lekarskie, lub też ukończone studia półwyższe, czy też tylko szkoły po maturalne. Wielu z dentystów jeszcze w latach 1920–1940 powoływało się na posiadane uprawnienia do wykonywania zawodu uzyskane w tzw. systemie amerykańskim. W 1884 i w latach następnych wśród praktykujących prywatnych dentystów byli: Zahnärzte, American Dentisten, Zahntechnikker, tytulatura wynikała z rodzaju studiów, które ukończyli.

Wykazy lekarzy podzielone zostały na trzy części: I obejmuje lekarzy gdańskich działających do 1700 i oparta jest na opracowaniu F. Schwartza; II obejmuje lekarzy działających w Gdańsku od 1701 do połowy XIX wieku, stan roczny w tym czasie nie przekraczał 20/25 lekarzy; III dotycząca lat 1851–1942 wiąże się z szybkim wzrostem liczby mieszkańców Gdańska jak i ilością pracujących tu lekarzy. Lekarze pracujący w dwóch sąsiadujących ze sobą okresach są wymienienie w obu z nich. MrGl

Lekarze w Gdańsku od XVI wieku do roku 1700
Imię i nazwisko Lata życia Okres pracy w Gdańsku
Albinus Friedrich zm. 1511 Gdańsk 1658 uczeń gdańskiego Gimnazjum Akademickiego, po 1668 do 1702 prywatny lekarz ogólny
Angern Wilhelm zm. 1511 Gdańsk po 1504 lekarz prywatny i aptekarz, w 1511 lekarz miejski
Bierling Hieronimus 1610 Lipsk – 1649 Gdańsk po 1641 lekarz w Lipsku, następnie w Gdańsku prywatny lekarz ogólny
Blanck Daniel 1617 Gdańsk – 1691 Toruń 1648 prywatny lekarz ogólny, później w Zamościu i Toruniu
Bösefleisch Gabriel około 1668 Gdańsk – 1712 Gdańsk 1681 uczeń Gimnazjum Akademickiego, po 1692 do 1712 prywatny lekarz ogólny, chirurg
Conradi Israel 1634 Gdańsk – 1715 Gdańsk 1649 uczeń Gimnazjum Akademickiego, po 1659 do 1715 prywatny lekarz ogólny
Cossius Johannes 1627–1630 prywatny lekarz ogólny
Cnöffel Andreas 1605 Budiszyn – 1658 Toruń po 1628 lekarz w Polsce, czasowo w Gdańsku i Elblągu
Duschke Reinhold 1617 Gdańsk – 1649 Gdańsk 1641–1649 prywatny lekarz ogólny
Eggebert Johannes około 1620 Słupsk – 1671 Lębork 1654 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, następnie w Lęborku
Eichstadt Laurentius 1596 Szczecin – 1660 Gdańsk
Ehwald (Ewald) Beniamin 1674 Gdańsk – 1719 Królewiec 1689 uczeń Gimnazjum Akademickiego, 1698–1700 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, od 1701 w Królewcu, 1705 profesor medycyny na tamtejszym uniwersytecie
Fabritius (Schmiedt) Daniel około 1588 Gdańsk – 1651 Gdańsk 1616–1651 prywatny lekarz ogólny, 1636 lekarz miejski
Fabritius (Schmiedt) Johann (syn poprzedniego) 1623 Gdańsk – 1690 1650–1690 prywatny lekarz ogólny, w 1664 lekarz miejski
Fidler Valerius 1525 Gdańsk – 1595 Królewiec 1579–1580 lekarz miejski w Gdańsku, następnie lekarz w Elblągu
Franck (von Franckenberg) Tobias Florentines 1644 Śląsk – 1715 Gdańsk 1678–1715 prywatny lekarz ogólny, 1711 lekarz miejski
Fürstloff Ephraim 1658 Gdańsk – przed 1700 1667 uczeń Gimnazjum Akademickiego, od 1688 prywatny lekarz ogólny
Gahrlieb von der Mühlen Gustav Casimir 1630 Szwecja – 1717 Gorzów Wielkopolski 1655–1666 prywatny lekarz ogólny, od 1666 profesor medycyny uniwersytetu we Frankfurcie nad Odrą
Gehema Johann Abraham 1647 Gdańsk – 1717 Szczecin 1679 prywatny lekarz, następnie w Niemczech
Gerlach Nathanael około 1667 Toruń – 1715 Gdańsk 1695–1715 lekarz prywatny, internista
Glaser Johannes około 1576 Gdańsk – 1628 Gdańsk przed 1619 do 1628 prywatny lekarz ogólny
Glosemeyer Johann 1664 Stargard Szczeciński – 1711 Gdańsk 1689–1696 prywatny lekarz ogólny, 1696–1711 profesor medycyny i fizyki w Gimnazjum Akademickim
Göbel Severin 1530 Królewiec – 1612 Królewiec 1568 lekarz miejski
Christopher Gottwaldt 1636 Gdańsk – 1700 Gdańsk
Gottwald Johann Christoph, syn poprzedniego 1670 Gdańsk – 1713 Gdańsk 1681 uczeń Gimnazjum Akademickiego, 1695–1713 prywatny lekarz ogólny
Haderschlieff Daniel około 1620 Gdańsk – 1675 Grudziądz 1649 prywatny lekarz ogólny, następnie lekarz miejski w Grudziądzu
Hajo Gerbrandt około 1588 Gdańsk – 1666 Gdańsk 1631–1666 prywatny lekarz ogólny
Hannmann Christian około 1614 Lipsk – 1679 Gdańsk przed 1656 do 1679 prywatny lekarz ogólny
Hammen Ludwig von 1651 Gdańsk – 1689 Gdańsk 1683 lekarz załogi twierdzy w Wisłoujściu
Hartmann Hartwich ur. około 1610 Helmstädt 1639 prywatny lekarz ogólny
Hertzberg Abraaham Heinrich około 1619 Gdańsk – 1657 Gdańsk od około 1645 do 1657 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, czasowo w Wilnie
Heyl Christoph około 1499 Wiesbaden – około 1585 Kołobrzeg 1547, 1551 i 1556–1557 lekarz miejski
Heyl Heinrich 1582 Gdańsk – 1623 Gdańsk po 1608 do1623 prywatny lekarz ogólny
Heyse Ernst Gottfried 1657 Gdańsk – 1692 Gdańsk 1683–1692 lekarz prywatny, 1688–1692 profesor fizyki i medycyny w Gimnazjum Akademickim
Hoffmann Ambrosius Malbork? – około 1540 Gdańsk 1525–1529 lekarz miejski
Hommel Ludwig 1627 Słupsk – 1656 Gdańsk po 1652 do 1656 prywatny lekarz ogólny
Homodei Theophilius około 1550 Lombardia – 1629 Gdańsk 1596–1629 prywatny lekarz ogólny, po 1609 lekarz miejski
Janichius Petrus Kołobrzeg – 1629 Toruń 1606 uczeń Gimnazjum Akademickiego, 1615–1617 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, następnie w Toruniu
Kalckhoff Johann Christian około 1654 Kassel – po 1701 Niemcy po 1678 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, po śmierci żony (1698) w 1701 wyjechał do Niemiec
Kellerthal Thomas zm. 1618 Gdańsk 1589 i 1607 lekarz miejski
Kirstenius Petrus 1577 Wrocław – 1640 Uppsala (Szwecja) 1631–1635 prywatny lekarz ogólny, następnie profesor uniwersytetu w Uppsali
Kleinfeldt Nikolaus ur. 1543 Gdańsk 1597 prywatny lekarz ogólny
Majus Tobias 1601 Ilmenau (Turyngia) – 1632 Gdańsk 1630–1632 profesor fizyki i medycyny w Gimnazjum Akademickim
Majus Johannes około 1605 Ilmenau (Turyngia) – po 1646 Gdańsk po 1633 prywatny lekarz ogólny
Marttini Henricus (syn działającego na Śląsku doktora Heinricusa Marttini) 1653 Brzeg (Śląsk) – 1728 Gdańsk 1675–1728 prywatny lekarz ogólny, 1683 lekarz na dworze elektora brandenburskiego w Królewcu
Martini Jacobus około 1611 – 1658 Gdańsk 1651 lekarz miejski, prywatny lekarz ogólny
Mathesius Johannes 1544 Jachynow (Czechy) – 1607 1584–1602 profesor fizyki i medycyny w Gimnazjum Akademickim
Daniel Gottlieb Messerschmidt 1685 Gdańsk – 1735 Petersburg
Wilhelm Misocacus 1511 Bruksela – 1595 Gdańsk
Möller Johann 1627 Gdańsk – 1690 Węgry 1662 prywatny lekarz ogólny, od 1675 lekarz w Hermannstadt w Siedmiogrodzie (Rumunia)
Müller Achatius około 1669 Stendal (Saksonia Anhalt) – 1722 Gdańsk po 1690 do1722 prywatny lekarz ogólny
Oder Wilhelm około 1635 Gdańsk – po 1700 po 1657 prywatny lekarz ogólny w Gdańsku, w 1700 lekarz w Debrznie (koło Człuchowa)
Joachim Oelhaf 1570 Gdańsk – 1630 Gdańsk
Nicolaus Oelhaf, syn poprzedniego 1604 Gdańsk – 1643 Gdańsk
Palaeologus Philipp przed 1574 prywatny lekarz ogólny, 1574/1575 lekarz miejski, następnie w służbie elektora brandenburskiego
Pantelius Peter około 1647 Gdańsk – 1722 Gdańsk od 1677 do 1722 lekarz prywatny, internista
Pauli Adrian 1583 Gdańsk – 1622 Gdańsk 1611–1620 profesor fizyki i medycyny w Gimnazjum Akademickim
Paulitz Christian von około 1607 Budziszyn – 1674 Gdańsk przed 1658 do 1674 prywatny lekarz ogólny
Paulitz Johann Theodor, syn poprzedniego 1672 Gdańsk – po 1712 Malbork 1688 uczeń Gimnazjum Akademickiego, po 1696 prywatny lekarz ogólny, przed 1712 lekarz w Malborku
Peltzer Andreas Kärntner (Austria)? – około 1567 1554 prywatny lekarz ogólny, 1556 lekarz miejski
Pithopoeus Christophorus 1583 prywatny lekarz ogólny
Placotomus Johann (Bretschneider) 1514 Munnerstadt, Frankonia – 1577 Gdańsk)
Posselius Johann Joachim około 1574 Medlenburg – 1625 Gdańsk przed 1608 do 1625 prywatny lekarz ogólny
Rodenborgh Johann 1572 Antwerpia – po 1615 Gryfice (Pomorze Zachodnie) 1615 profesor Gimnazjum Akademickiego
Rosencrantz David około 1630 – 1658 Gdańsk 1658 prywatny lekarz ogólny
Rudenick Christian 1639 Rytów – 1676 Gdańsk po 1661 do 1676 prywatny lekarz ogólny
Rurock Michael 1625 Gdańsk – 1656 Królewiec 1642 uczeń Gimnazjum Akademickiego , 1650–1654 prywatny lekarz ogólny, od

1654 lekarz w Kownie, 1655 w Królewcu

MrGl
⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania