GDAŃSKIE TOWARZYSTWO FOTOGRAFICZNE

Z Encyklopedia Gdańska
Wersja Blazejsliwinski (dyskusja | edycje) z dnia 16:28, 24 maj 2022

(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
I Ogólnopolska Wystawa Fotografii Artystycznej i Amatorskiej, Sopot 1948
I Ogólnopolska Wystawa Fotografii Artystycznej i Amatorskiej, Sopot 1948
„Informator” Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego, 1967
Zdjęcie uczennic Liceum Plastycznego z Gdyni-Orłowa w „Biuletynie” X, nr 1
Członkowie Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego, od lewej: Stanisław Składanowski, Bogusław Nieznalski, Roman Plewa, Piotr Gackowski, Jan Krups, prezes Maciej Kostun, 1983

GDAŃSKIE TOWARZYSTWO FOTOGRAFICZNE (GTF), założone w 1947 przez grupę fotografów przybyłych do Gdańska po II wojnie światowej. Według przekazów ustnych inicjatorem był pochodzący z Wilna Jan Bułhak, który w drugiej połowie lat 40. XX wieku często odwiedzał Gdańsk. Z Wilna do Trójmiasta przybyli również Edmund i Bolesława Zdanowscy, Kazimierz Lelewicz oraz Gustaw Martusewicz. Dołączył do nich też Tadeusz Wański z Poznania. Spotykali się i poznawali w sklepiku Józefa Wadowskiego w Gdańsku-Wrzeszczu, mieszczącym się w drewnianej budce na rogu ulicy Dworcowej (obecnie ulica Dmowskiego) i alei Grunwaldzkiej. Właściciel handlował tam różnym asortymentem, w tym chemią i akcesoriami fotograficznymi. Kazimierz Lelewicz, Józef Wadowski i Edmund Zdanowski z pomocą prawnika Grzegorza Kanafockiego w marcu 1947 rozpoczęli starania o rejestrację stowarzyszenia. Pierwszym prezesem Towarzystwa został Kazimierz Lelewicz.

Towarzystwo zrzeszało zarówno fotografów zawodowych, jak i amatorów. Aby zostać członkiem GTF, należało wypełnić deklarację, wykazać się pracami fotograficznymi i zyskać poparcie dwóch członków Towarzystwa. GTF postawiło sobie za cele krzewienie wiedzy o fotografii, uprawianie fotografii morskiej oraz fotografii krajobrazowej. Według pierwszego sprawozdania z działalności za 1948 rok stowarzyszenie liczyło 25 członków. Członkiem honorowym był Jan Bułhak. W skład zarządu wchodzili: Grzegorz Kanafocki – prezes, Edmund Zdanowski – wiceprezes, Henryk Nowy – sekretarz, Józef Wadowski – skarbnik, Tadeusz Staszczyński – bibliotekarz oraz Maksymilian Jankowski – gospodarz.

W lutym 1948 z inicjatywy Henryka Nowaka wydano w nakładzie 20 egzemplarzy pierwszy numer „Biuletynu Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego”. Biuletyny GTF-u były ręcznie robionymi albumami z wklejonymi oryginalnymi zdjęciami wykonanymi przez członków, najczęściej ze wstępem pisanym na maszynie. Wydawano je w nakładzie około 15 do 60 egzemplarzy, zależnie od możliwości i zapotrzebowania. W 1948 stowarzyszenie przygotowało w pawilonach Międzynarodowych Targów Gdańskich w Sopocie swoją pierwszą wystawę. „I Ogólnopolska Wystawa Fotografii Artystycznej i Amatorskiej” w dniach 26 czerwca – 17 sierpnia odbyła się w ramach Festiwalu Sztuk Plastycznych i była pierwszym po II wojnie światowej tak dużym wydarzeniem fotograficznym w Polsce. Pokazano na niej 1240 prac, w prasie opublikowano pochlebne recenzje w uznaniu dla wysokiego poziomu artystycznego, doceniono też aranżację wnętrz wystawienniczych.

W ramach ogólnopolskiej centralizacji organizacji kultury 24 III 1949 GTF stało się oddziałem terenowym (gdańskim) Polskiego Towarzystwa Fotograficznego. Do ważniejszych wystaw z tego okresu należały: Ogólnopolska Wystawa Fotografii Krajoznawczej w ramach II Festiwalu Plastyki w Sopocie (4 VI do VIII 1949); w ramach III Festiwalu Plastyki w Sopocie w 1950: „Pokój zwycięża” (18 VI do 23 VII 1950), „Wystawa Fotografiki Meksykańskiej” (od 25 VII do 8 s VIII), „10 Lat Fotografii Artystycznej i Użytkowej” (od 12 VIII do 20 IX); II Wystawa Fotografiki w Zbrojowni (od 15 VII do 15 IX 1952); Wystawa Fotografiki w świetlicy Dworca Głównego PKP w Gdańsku (od 2 do 25 IV 1955); wystawa z okazji jubileuszu dziesięciolecia GTF w Dworze Artusa (1957).

W 1961, po rozwiązaniu PTF, oddział gdański ponownie został Gdańskim Towarzystwem Fotograficznym. Od 1962 ukazywało się kolejnego jego pismo, „Informator”, wydawany w nakładzie około 200 egzemplarzy. „Informator” drukowany był na powielaczu w Stoczni Gdańskiej, w której pracował jeden z członków Towarzystwa Tercjan Multaniak.

Przez następne dekady członkowie towarzystwa brali udział w wystawach krajowych i zagranicznych. Największym osiągnięciem była główna nagroda na Międzynarodowym Salonie Fotografii Artystycznej w São Paulo w 1973 za całość nadesłanych prac, a GTF zostało wówczas uznane za najlepsze towarzystwo fotograficzne na świecie.

Jednym z ważniejszych zadań, jakie od początku postawiło przed sobą GTF, było szerzenie wiedzy o fotografii. Edmund Zdanowski, nauczyciel w Państwowym Liceum Fotografiki w Gdyni, angażował swoich uczniów w działalność Towarzystwa, np. przy organizacji pierwszej wystawy w 1948. Uczniom tej szkoły poświęcono również X numer „Biuletynu”. Tadeusz Szpak oraz Henryk Nowak w 1959 założyli kółko fotograficzne dla dzieci, któremu po śmierci Tadeusza Szpaka nadano nazwę „Szpaczki”. GTF prowadził również szkolenia i warsztaty w zakresie fotografii w zakładach pracy oraz szkolenia wewnętrzne. Szkoleniowa działalność stowarzyszenia kontynuowana jest do dzisiaj – GTF nadal przygotowuje i prowadzi warsztaty dla młodzieży i dorosłych, zwłaszcza w zakresie fotografii szlachetnej, np. cyjanotypii.

GTF przez większość swojej działalności nie posiadało stałego miejsca spotkań. Członkowie spotykali się początkowo w domach prywatnych bądź w lokalach udostępnionych przez różne instytucje. W latach 1947–1948 miejscem zebrań było mieszkanie Józefa Wadowskiego przy ulicy Jaśkowa Dolina 6c, w latach 1949–1953 – mieszkanie sekretarza stowarzyszenia, Henryka Nowaka, przy ulicy Zbyszka z Bogdańca 12 we Wrzeszczu. W latach 1954–1965 członkowie GTF-u spotykali się w piwnicy Gdańskiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Mieszkaniowego przy ulicy Wały Jagiellońskie 16. Spotykano się również w Bibliotece Miejskiej w Sopocie lub sopockim Yacht Clubie. Od jesieni 1965 do początku lat 90. XX wieku GTF korzystał z pomieszczeń Wojewódzkiego Domu Kultury w Ratuszu Staromiejskim przy ulicy Korzennej 33/35, w latach 80. spotykano się też niekiedy w Osiedlowym Klubie „Galeon” na Żabiance. Od 1994 siedzibą był Klub Garnizonowy w Gdańsku-Wrzeszczu przy ulicy Słowackiego 3, po 2014 ciemnia fotograficzna, biblioteka i mała galeria funkcjonują na parterze kamienicy przy alei Wojska Polskiego 8/10.

Najtrudniejszy okres działalności Towarzystwo przeżywało w latach 80. Ogólnokrajowy kryzys ekonomiczny odbił się również na działalności GTF, liczba członków malała. Mimo tych trudności Towarzystwo przetrwało trudny okres przemian ustrojowych. W 2021 liczyło około 60 członków. MPF

Prezesi Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego
Okres Imię i nazwisko
1947 Kazimierz Lelewicz
1948 Grzegorz Kanafocki
1949 Edmund Zdanowski
1950 Mieczysław Wątorski
1953 Stanisław Szadziak
1954 Tadeusz Sobol
1961 Gustaw Martusewicz
1965 Krzysztof Kamiński
1970–1975 Zdzisław Błażejczyk
1977 Adam Nowicki
1979 Lech Nowicz
1980 Krzysztof Prajer
1982 Maciej Kostun
1984 Waldemar Nowy
1986 Adam Nowicki
1987 Wojciech Milewski
1988 Bogusław Nieznalski
1992 Eugeniusz Nurzyński
2000 Jan Gackowski
2004 Adam Fleks
2012 Adam Dereszkiewicz
2021 Adam Fleks
MPF








Bibliografia:
Źródła:
Archiwum Państwowe Gdańsk, Zarząd Miejski w Gdańsku, Wydział Administracyjny, Nadzór nad Stowarzyszeniami 1947-1961, zespół 1166, nr 1595.
Urząd Miejski Gdańsk, Wydział Rozwoju Społecznego, Referat Usług Społecznych: dokumentacja Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego.
Zbiory Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego, deklaracje członkowskie.
Literatura:
Fleks Adam, Krótka historia Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego, w: Gdańsk Odchodzący. Album powystawowy, red. Adam Fleks, Gdańsk 2008, s. 239-252.
Głuszko Tadeusz, Fotografowie z Towarzystwa, „30 Dni”, 2007, nr 2, s. 32-39.
Rogalski Piotr M., Gdańskie Towarzystwo Fotograficzne w czasach PRL. Przyczynek do historii trójmiejskiej instytucji kultury, Gdańsk 2013, http://archeo.gtf.org.pl/publikacje-czlonkow-gtf.html.
Rogalski Piotr M., Zarys historii GTF w latach 1947-1989, w: 70-lecie GTF. Katalog wystawy jubileuszowej, Gdańsk 2017, s. 71-84.

⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania