ORGANY KOŚCIOŁA ŚW. JANA
Linia 7: | Linia 7: | ||
Instrument Friesego kilkukrotnie remontowano i przebudowywano. Autorem zmian był głównie [[HILDEBRANDT ANDREAS | Andreas Hildebrandt]], który w latach 1744–1746 dodał nowe głosy (tabela 2). W latach 1760–1761 [[RHODE JOHANN FRIEDRICH | Johann Friedrich Rhode]] wybudował nowe małe organy (inne od poprzednich), które umieścił w północnym transepcie, autorem prospektu był [[MEISSNER JOHANN HEINRICH | Johann Heinrich Meissner]]. W 1912 roku całkowitej przebudowy instrumentu Rhodego dokonał Eduard Wittek z Elbląga, jednak mimo tych prac zachowała się oryginalna obudowa Meissnera. <br/><br/> | Instrument Friesego kilkukrotnie remontowano i przebudowywano. Autorem zmian był głównie [[HILDEBRANDT ANDREAS | Andreas Hildebrandt]], który w latach 1744–1746 dodał nowe głosy (tabela 2). W latach 1760–1761 [[RHODE JOHANN FRIEDRICH | Johann Friedrich Rhode]] wybudował nowe małe organy (inne od poprzednich), które umieścił w północnym transepcie, autorem prospektu był [[MEISSNER JOHANN HEINRICH | Johann Heinrich Meissner]]. W 1912 roku całkowitej przebudowy instrumentu Rhodego dokonał Eduard Wittek z Elbląga, jednak mimo tych prac zachowała się oryginalna obudowa Meissnera. <br/><br/> | ||
W czasie II wojny światowej dokonano pełnej dokumentacji organów Friesego/Hildebrandta oraz w całości zdemontowano prospekt. Został on wywieziony poza Gdańsk, dzięki czemu udało się w części zachować oryginalny instrument i niemal w całości snycerkę prospektu. W latach 80. XX wieku podjęto decyzję o rekonstrukcji instrumentu w kościele NMP. {{author: ALL}} <br/><br/> | W czasie II wojny światowej dokonano pełnej dokumentacji organów Friesego/Hildebrandta oraz w całości zdemontowano prospekt. Został on wywieziony poza Gdańsk, dzięki czemu udało się w części zachować oryginalny instrument i niemal w całości snycerkę prospektu. W latach 80. XX wieku podjęto decyzję o rekonstrukcji instrumentu w kościele NMP. {{author: ALL}} <br/><br/> | ||
− | '''Małe organy Rhodego''': szafa organowa i instrument pozostały w czasie wojny w kościele i zostały zniszczone w [[ROK 1945 | 1945 roku]] przez spadające dwa przęsła sklepienne w transepcie północnym. Prospekt organowy Johann Heinrich Meissnera do 2017 roku był przechowywany w magazynach konserwatorskich. Nadzorujące kościół [[NADBAŁTYCKIE CENTRUM KULTURY | Nadbałtyckie Centrum Kultury]] w latach 2017–2019 | + | '''Małe organy Rhodego''': szafa organowa i instrument pozostały w czasie wojny w kościele i zostały zniszczone w [[ROK 1945 | 1945 roku]] przez spadające dwa przęsła sklepienne w transepcie północnym. Prospekt organowy Johann Heinrich Meissnera do 2017 roku był przechowywany w magazynach konserwatorskich. Nadzorujące kościół [[NADBAŁTYCKIE CENTRUM KULTURY | Nadbałtyckie Centrum Kultury]] w latach 2017–2019 zrealizowało prace konserwatorskie przy zachowanym prospekcie organowym i odtworzyło instrument organowy. {{author: IB}} <br/><br/> |
{| class="tableGda" | {| class="tableGda" | ||
|- | |- |
Wersja z 07:56, 23 cze 2021
![](https://gdansk.gedanopedia.pl/images/thumb/e/e2/Organy_kosciola_sw._Jana.jpg/180px-Organy_kosciola_sw._Jana.jpg)
ORGANY KOŚCIOŁA ŚW. JANA. Około 1498 roku odnotowano, że w kościele znajdują się dwa instrumenty. W 1511 roku do przebudowy dużych organów został zatrudniony Hans Hauck. W 1554 roku mistrz Berenth otrzymał 65 talarów za remont jednego z instrumentów. W 1560 roku rozebrano małe organy znajdujące się nad południowym transeptem, w ich miejsce powstały nowe (mistrz Hans lub Berenth). Duże organy naprawiano dwukrotnie (1590 i 1603), jednak wciąż uskarżano się na ich niedoskonałość i konieczność budowy nowego instrumentu.
W latach 1625–1629 nowe wielkie organy wybudował Merten Friese. Był to drugi instrument pod względem wielkości w Gdańsku (po organach w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (NMP)), posiadał trzy manuały, pedał i 42 rejestry. Nad prospektem pracowali Peter Bringemann i Andreas Fischer (projekt), a także Christoph Bolts, Caspar Bönnigmann, Hans Ehler, Matthias Budenitz; prace malarskie wykonał David van den Blocke. Instrument umieszczono na zachodniej ścianie nawy głównej. W 1635 roku organy powiększył Michael Fischer, któremu w 1642 zlecono także budowę małych organów w południowym transepcie.
Instrument Friesego kilkukrotnie remontowano i przebudowywano. Autorem zmian był głównie Andreas Hildebrandt, który w latach 1744–1746 dodał nowe głosy (tabela 2). W latach 1760–1761 Johann Friedrich Rhode wybudował nowe małe organy (inne od poprzednich), które umieścił w północnym transepcie, autorem prospektu był Johann Heinrich Meissner. W 1912 roku całkowitej przebudowy instrumentu Rhodego dokonał Eduard Wittek z Elbląga, jednak mimo tych prac zachowała się oryginalna obudowa Meissnera.
W czasie II wojny światowej dokonano pełnej dokumentacji organów Friesego/Hildebrandta oraz w całości zdemontowano prospekt. Został on wywieziony poza Gdańsk, dzięki czemu udało się w części zachować oryginalny instrument i niemal w całości snycerkę prospektu. W latach 80. XX wieku podjęto decyzję o rekonstrukcji instrumentu w kościele NMP.
Małe organy Rhodego: szafa organowa i instrument pozostały w czasie wojny w kościele i zostały zniszczone w 1945 roku przez spadające dwa przęsła sklepienne w transepcie północnym. Prospekt organowy Johann Heinrich Meissnera do 2017 roku był przechowywany w magazynach konserwatorskich. Nadzorujące kościół Nadbałtyckie Centrum Kultury w latach 2017–2019 zrealizowało prace konserwatorskie przy zachowanym prospekcie organowym i odtworzyło instrument organowy.
Budowniczy | Rodzaj | Data budowy | Opis | Naprawy i przebudowy |
---|---|---|---|---|
(nieznany) | duże organy | przed 1498 | dyspozycja nieznana | przebudowy: 1511 (Hans Hauck), 1590, 1603 |
(nieznany) | małe organy | przed 1498 | południowy transept, dyspozycja nieznana | rozebrane w 1564 |
Hans Hauck lub Berenth | małe organy | 1564 | dyspozycja nieznana | rozebrane przed 1642 |
Merten Friese | wielkie organy | 1625–1629 | 42 rejestry, trzy manuały, pedał, prospekt Peter Bringemann, Andreas Fischer, Christoph Bolts, Caspar Bӧnnigmann, Hans Ehler, Matthias Budenitz, David van den Blocke | 1635 (Michael Fischer – powiększył organy Friesego), 1653?, 1672, 1687 ( Andreas Nitrowski), 1720–1722 (Andreas Hildebrandt), 1737, 1744–1746 (Andreas Hildebrandt – dodał nowe głosy; największe zmiany) |
Michael Fischer | małe organy | 1642 | dyspozycja nieznana | 1687 (Andreas Nitrowski) |
Johann Friedrich Rhode | małe organy | 1760–1761 | północny transept; 30 głosów, trzy sekcje (manuał, sekcja przednia, pedał); prospekt – Johann Heinrich Meissner | |
Eduard Wittek | małe organy | 1912 | ||
Pierwotna (1629) | Po pracach Hildebrandta (1746) | |||
---|---|---|---|---|
Instrument zasadniczy | ||||
Principal 8 Fuss | Principal 16’ | |||
Spielpfeiffen 8 Fuss | Quintadena 16’ | |||
Hohlfleuten 8 Fuss | Octava 8’ | |||
Octaven 4 Fuss | Hohflӧt 8’ | |||
Reussquinten 2 2/3 | Spiel Flӧt 8’ | |||
Superoctaven 2 Fuss | Quintadena 8’ | |||
Bordun 16 Fuss | Viol di Gambe 8’ | |||
Spielpfeiffen 4 Fuss | Octava 4’ | |||
Mixtur 7 Pfeiffen | Rohrflӧt 4’ | |||
Zimbel 3 Pfeiffen | Quinta 2 2/3’ | |||
Tromphorn 8 Fuss | Octava 2’ | |||
Mixtur 6f | ||||
Cimbel 3f | ||||
Fagott 16’ | ||||
Vox humana 8’ | ||||
Pozytyw | ||||
Principal 8 Fuss | Prinzipal 8’ | |||
Quintadehnen 8 Fuss | Gedacte flӧt 8’ | |||
Querpfeiffen 4 Fuss | Flӧt allamande 8’ | |||
Hohfleuten 8 Fuss | Kurtzflӧt 4’ | |||
Octaven 4 Fuss | Octava 4’ | |||
Blockfleiten 4 Fuss | Rohrflӧt 4’ | |||
Superoctaven 2 Fuss | Salicinal 2 2/3’ | |||
Sieweletten 1 Fuss | Quinta 2’ | |||
Waldflӧten 2 Fuss | Octava 4f. | |||
Zimbel 3 Pfeiffen | Mixtur 8’ | |||
Gemshorn | Trompet 8’ | |||
Thrommeten 8 Fuss | Hoboe Discant | |||
Schallmey 4 Fuss | ||||
Halberzincke 8 Fuss | ||||
Sekcja przednia | ||||
Principal 4 Fuss | Flӧte 8’ | |||
Gedackt 8 Fuss | Principal 4’ | |||
Gedackt 4 Fuss | Blockflӧte 4’ | |||
Dorzken 1 Fuss | Schwegel 1’ | |||
Regal 8 Fuss | Sing. Regal [Glockenspiel von g an] 8’ | |||
Pedał | ||||
Unterbass 16 Fuss | Principal 16’ | |||
Posaunenbass 16 Fuss | Violon 16’ | |||
Thrometenbass 8 Fuss | Unter Bass 16’ | |||
Cornetenbass 2 Fuss | Subbass 16’ | |||
Paurfleuten 1 Fuss | Gedacter Subbass 16’ | |||
Quintedehne 4 Fuss | Nachsatz 10 2/3’ | |||
Octava 8 Fuss | Octava 8’ | |||
Octava 4 Fuss | Hollflӧt 8’ | |||
Gedackt 8 Fuss | Ofne Flӧt 8’ | |||
Tromphorn 8 Fuss | Octava 4’ | |||
Zimbelbass 2 Pfeiffen | Quinta 2 2/3’ | |||
Trommeln auff beiden seiten | Octava 2’ | |||
Schwiegel 1’ | ||||
Mixtur 6f. | ||||
Cimbel 3f. | ||||
Posaune 32’ | ||||
Posaune 16’ | ||||
Trompet 8’ | ||||
Schalmey 4’ | ||||
3 Cimbelsterne, Pauke, Tremulant, 4 Sperrventile | ||||