TITIUS JOHANN PETER, profesor Gimnazjum Akademickiego

Z Encyklopedia Gdańska
(Przekierowano z TITIUS JOHANN PETER)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Johann Peter Titius
Johann Peter Titius, strona tytułowa mowy o zwycięstwie wiedeńskim króla Jana III Sobieskiego, 1684

JOHANN PETER TITIUS (Tytius; Titz) (10 I 1619 Legnica – 7 IX 1689 Gdańsk), pedagog, poeta, profesor Gimnazjum Akademickiego. Syn Petera Titiusa, teologa, doktora filozofii i lekarza w Legnicy oraz Elisabeth Stross. Uczył się w szkole powszechnej w Legnicy i gimnazjum Św. Elżbiety we Wrocławiu. Po śmierci rodziców, w obawie przed wojnami toczącymi się na Śląsku, od 1636 w Gdańsku, od marca 1637 uczył się w Gimnazjum Akademickim, w 1639 obronił u Petera Oelhafa dysertację De obiecto dominii et causis acquirendi dominii naturalibus. W 1639 wyruszył do Holandii, podjął jednak studia filozoficzne i prawnicze na uniwersytecie w Roztocku, nie dokończył ich będąc od 1641 ponownie w Gdańsku. Od 1644 dzięki stypendium burmistrza Nicolausa Pahla kontynuował studia prawnicze w Królewcu, ale i ich nie ukończył.

W 1645, wraz z Johannem Mochingerem, brał udział w toruńskim Colloquium charitativum. Po ponownym powrocie do Gdańska od lipca 1648 konrektor w szkole mariackiej, od 1651 uczył łaciny w Gimnazjum Akademickim. Bez powodzenia próbował ukończyć studia na uniwersytecie w Lejdzie (na co otrzymał od miasta stypendium), przerwał je w związku z propozycją objęcia po zmarłym Johannie Mochingerze posady profesora retoryki w Gimnazjum Akademickim, którym został w 1653. Od 1656 profesor poetyki w tymże Gimnazjum.

Był administratorem organizacji przyznającej stypendia uczniom Gimnazjum Aerarium pauperum studiosorum, organizował od 1652 szereg dysput historycznych. Od 15 IX 1688 na emeryturze.

Autor wieluset cieszących się uznaniem w Gdańsku mów okolicznościowych pochwalnych i pogrzebowych, pisanych i wygłaszanych na zamówienie Rady Miejskiej (większość zachowała się w zbiorach Polskiej Akademii Nauk Biblioteki Gdańskiej). Pisał poematy na cześć przybywających do Gdańska władców polskich i ich małżonek, między innymi w 1651 króla Jana Kazimierza i ponownie w 1655, z okazji zawarcia pokoju oliwskiego. Rozgłos przyniosła mu zwłaszcza mowa jubileuszowa o uwolnieniu Prus spod tyranii Krzyżaków: Oratio secularis, Prussia seculum, sublata Cruciferorum tryrannide, libertatis sub augustissimis Poloniae regibus tertium ordiente, wygłoszona 6 III 1654 z okazji dwustulecia usunięcia panowania krzyżackiego i przyłączenia Prus do Polski, pełnej uznania dla polskich władców, zwłaszcza grunwaldzkiego zwycięzcy Władysława Jagiełły i Kazimierza Jagiellończyka, który przyłączył Gdańsk do Polski. 13 VI 1658 wygłosił mowę na uroczystościach 100-lecia Gimnazjum Akademickiego. W 1669 uczcił specjalnym utworem wybór na króla Polski Michała Korybuta Wiśniowieckiego, podkreślając nie tylko wspaniałość jego przodków, ale i fakt, że nowy władca jest „Piastem” (władcą rodzimym). W 1676 witał wierszem przybyłą do Gdańska królową Marię Kazimierę i rok później jej męża, Jana III Sobieskiego. 13 I 1684 w innej ze swoich wielkich mów Palmae Joannis III opiewał zwycięstwo króla Jana Sobieskiego pod Wiedniem, określając polskiego władcę jako obrońcę chrześcijaństwa. br/>
Swoje utwory poświęcał także wybitniejszym gdańszczanom, w 1671 epitafium jego autorstwa znalazło się pod portretem zmarłego dowódcy wojsk gdańskich Valentina von Wintera, wiersz pochwalny jego autorstwa zamieszczono pod portretem Jana Heweliusza, był autorem kondolencyjnego wiersza po śmierci w 1651 żony Johanna Mochingera, w 1675 Anny, córki Joachima Pastoriusa i wielu innych. Autor szkolnego podręcznika z zakresu leksykografii Manuductio ad excerpendum (Gedanii 1660, 1676), zbiorów swojej poezji, miedzy innymi: Von der Kunst hochddeutsche Verse und Lieder zu machen (Danzig 1642); Noticium poeticarum proemetia (Gedani 1666) i Noticium poeticarum manipulus (Gedani 1670). Interesował się również muzyką, był kompozytorem pieśni weselnej Hochzeit Lied (Roztock 1652). Część książek z własnych zbiorów przekazywał Bibliotece Rady Miejskiej, część wystawiono na aukcji w 1697.

Od 26 VI 1653 żonaty był z Anną (1633–29 X 1669), córką gdańskiego rajcy Daniela Borckmanna, od 22 XI 1672 z Florentiną Krapp (zm. 6 IX 1675), od 19 IV 1678 z Aurelią, córką Georga Strakowskiego. Z okazji ostatniego ślubu między innymi gdański złotnik, Nathaniel Pressding wykonał srebrny kufel ze specjalna dedykacją (wewnątrz pokrywki). Z pierwszego małżeństwa miał zmarłych w dzieciństwie synów Johanna Petera (1654–1655), Johanna Friderika (1655–1656) i Petera Ireneusa (1668–1669). Przeżył go syn Frederik Daniel (ur. 1657), uczeń Gimnazjum Akademickiego, uprawiający poezję doktor praw, oraz córki Anna Catherina (ur. 1660), żona gdańskiego pastora kościoła św. Katarzyny Andreasa Bartha i Samuela Friedricha Willenberga, oraz Elizabeth Demuth (ur. 1669), żona Christopha Behra, jego następcy na stanowisku profesora wymowy i poezji w Gimnazjum Akademickim. Śmierć synów z pierwszego małżeństwa i pierwszej żony upamiętnił w zbiorze poezji żałobnej Dolores (1669), śmierć drugiej żony w utworze Dolores, libellus alterus (1675).

Pochowany wraz z członkami rodziny w kościele Św. Trójcy, w grobie, którym sam przygotował w 1669 (zachowała się płyta nagrobna). Mowę pogrzebową wygłosił Samuel Schelwig.

⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania