RANISCH BARTHEL, murarz miejski

Z Encyklopedia Gdańska
(Przekierowano z RANISCH BARTHEL)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Karta tytułowa dzieła Barthela Ranischa, Beschreibung aller Kirchen-Gebäude in der Stadt Dantzig, Danzig 1695
Frontyspis Beschreibung aller Kirchen-Gebäude in der Stadt Dantzig, według rysunku Charlesa de la Haye
Barthel Ranisch, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, 1695
Barthel Ranisch, rzut kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, 1695
Barthel Ranisch, rzut poziomy kościoła św. Trójcy
i Gimnazjum Akademickiego, 1695
Dom Dobroczynności i Sierot na Osieku,według projektu Barthela Ranischa 1910


BARTHEL RANISCH (1648 Gdańsk – po 1709 Gdańsk), murarz miejski, historyk architektury. Z rodziny przybyłej z Saksonii, ojciec Hans posiadał w Gdańsku warsztat murarski, matką była Anna z domu Zeissken.

W 1672 uzyskał tytuł mistrza murarskiego, w 1673 obywatelstwo Gdańska. W latach 1685, 1689, 1701 i 1709 starszy cechu murarzy, desygnowany przez Radę Miejską na stanowisko murarza miejskiego. W okresie 1673–1676 kierował budową na Chełmie kościoła św. Antoniego Padewskiego i klasztoru dla franciszkanów reformatów, w 1676–1677 budował dla jezuitów kościół św. Ignacego na Starych Szkotach. Na zlecenie króla polskiego Jana III Sobieskiego podjął się przebudowy kościoła parafialnego w Piasecznie pod Gniewem. Najważniejszym dokonaniem w Gdańsku było wybudowanie w latach 1678–1681 dla katolików Kaplicy Królewskiej. W 1685 brał udział w pracach remontowych kościoła w Juszkowie pod Pruszczem Gdańskim, 1687–1688 w dobudowie skrzydła kościoła Bożego Ciała, w 1681 – naprawie zachodniej ściany oraz budowie wieżyczki kościoła Najświętszej Marii Panny, 1690–1691 rozbudował klasztor karmelitów. W 1690 powiększył klasztor brygidek, następnie (1695–1697) na podstawie projektu Petera Willera zbudował kościół Zbawiciela na Zaroślaku. Według własnego projektu wzniósł w 1698–1699 Dom Dobroczynności – Sierociniec na Osieku.

Przypisuje się mu również autorstwo wielu kamieniczek w Gdańsku. Najczęściej stosował klasycyzujący barok, a podczas przebudowy budowli gotyckich starał się umieszczać formy gotycyzujące. Oprócz prac budowlanych prowadził teoretyczne badania nad architekturą Gdańska. W 1695 opublikował Beschreibung aller Kirchen-Gebäude in der Stadt Dantzig, gdzie ukazano gdańskie budowle kościelne. Było to pierwsze tego typu opracowanie historii architektury Gdańska, inwentaryzacja obiektów sakralnych, ze zwróceniem szczególnej uwagi na gotyckei sklepienia. W 1708 przygotował do druku (pozostający następnie w rękopisie w Bibliotece Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk i wydane drukiem dopiero w Marburgu w 1997) Beschreibung derer Vornähmesten Gebäude in der Stadt Dantzig. Obie prace wyróżniają się realistycznym przedstawieniem prezentowanych budowli, ujętych w formie rzutów i widoków elewacji, ze szczegółami wystroju zewnętrznego i wewnętrznego. Po II wojnie światowej doczekały się w polskiej historiografii oceny, że „ukazanie stanu monumentalnych budowli gdańskich u schyłku siedemnastego stulecia, w sposób tak dokładny i tak na ówczesne czasy fachowy, nie ma analogii w żadnym innym mieście czy zespole zabytkowym na terenie Polski” (Zygmunt Kruszelnicki). Były też jednym z ważniejszych źródeł wykorzystanych przy odbudowie zabytków Gdańska. PP

⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania