KOŁODZIEJ MARIAN

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Plakat wernisażu wystawy „Marian Kołodziej. 50 lat w Teatrze Wybrzeże” z okazji 100-lecia urodzin artysty, 6 XII 2021
Projekt ołtarza papieskiego Mariana Kołodzieja, 1987
Rysunek z cyklu Klisze pamięci
Tablica upamiętniająca Mariana Kołodzieja przy ul. Mariackiej 11/13

MARIAN KOŁODZIEJ (6 XII 1921 Raszków – 13 X 2009 Gdańsk), artysta plastyk, scenograf teatralny i filmowy, honorowy obywatel miasta Gdańska. Syn Michała i Pelagii. Ukończył Gimnazjum im. Józefa Piłsudskiego w Ostrowie Wielkopolskim. Wiosną 1940 aresztowany z kolegami za próbę ucieczki z okupowanego kraju do Francji. 14 VI 1940 wysłany pierwszym transportem z Tarnowa do powstającego obozu koncentracyjnego w Auschwitz (numer obozowy 432). „Za szpiegostwo przeciwko Rzeszy” (rysował plany obozu, przemycane następnie na Zachód), osadzony w więzieniu w Opolu, skazany na śmierć, przewieziony z powrotem dl KL Auschwitz, gdzie miano wykonać wyrok. Ocalał dzięki pomocy współwięźnia, Tomasza Szymańskiego, skierowany podczas ewakuacji obozu do pierwszego transportu, który przez Buchenwald, Sachsenhausen, Gross-Rosen dotarł do obozu Mauthausen-Ebensee. 5 V 1945 wyzwolony przez amerykańskie wojska generała Georga Pattona.

Ukończył Wydział Scenografii Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1950 zaangażowany został w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, gdzie pracował do przejścia na emeryturę. Zrealizował około 200 scenografii w teatrach dramatycznych i operowych w Polsce (Gdańsk, Poznań, w Warszawie: w Teatrze Narodowym, Ateneum, Teatrze na Woli, w Teatrze Śląskim w Katowicach, w Teatrze Nowym w Łodzi) i za granicą (Sarajewo, Helsinki, Brno, Tampere, Praga, Oslo). Współpracował między innymi z Adamem Hanuszkiewiczem, Kazimierzem Kutzem, Stanisławem Różewiczem. W latach 1957–1970 opracował scenografie i kostiumy do 32 filmów, m.in. Wolne Miasto, Westerplatte, Krzyż Walecznych. Twórca ołtarzy papieskich w Gdańsku i Sopocie podczas pielgrzymek Jana Pawła II w latach 1987 i 1999 ( papież Jan Paweł II w Gdańsku).

Po ciężkiej chorobie (udar mózgu) w 1992 zaczął rysować dzieło swojego życia: Klisze pamięci. Labirynty Mariana Kołodzieja, cykl prac odwołujących się do obozowych przeżyć, zaprezentowany po raz pierwszy w 1995 w Gdańsku, w prezbiterium kościoła św. Trójcy, w 1997 w Essen (Niemcy), następnie na stałe w Centrum św. Maksymiliana w Harmężach koło Oświęcimia. Najważniejsze wystawy to: Kołodziej w skali 1:20, Pałac Opatów w Oliwie (1990–1991); cykl Zdarzyło się w Gdańsku. Szkicownik starego scenografa, Muzeum Narodowe w Gdańsku (2000, 2001, 2009). W 2004 w Nadbałtyckim Centrum Kultury wystawił cykl portretów A to Polska właśnie. Theatrum Mariana Kołodzieja, przedstawiających znanych polityków, biznesmenów i artystów.

W 1967 odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, w 1997 Krzyżem Komandorskim OOP - odmówił jego przyjęcia z rąk prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego), w 2006 otrzymał Złoty Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis, uhonorowany Medalem Stolema (1969), odznaką „Za Zasługi dla Województwa Pomorskiego” (2006). W 1973 laureat Nagrody Państwowej II stopnia w dziedzinie scenografii. W 1997 otrzymał honorowe obywatelstwo miasta Gdańska]]. W 2007 wybrany Gdańszczaninem Roku. W 1969 wyróżniony został Orderem Stańczyka, przyznawanym przez miesięcznik „Litery”, za scenografię do spektaklu telewizyjnego „Panna Julia” Strindberga. W 2000 i 2004 laureat Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury.

Żonaty z Haliną Słojewską-Kołodziej. W 2010 jego imię otrzymała ulica w dzielnicy Ujeścisko-Łostowice. 12 X 2015 na ścianie domu przy ul. Mariackiej 11/13, gdzie od 1970 mieszkał i tworzył (przejął lokum po Stanisławie Michelu), odsłonięto poświęconą mu tablicę pamiątkową. 12 XI 2021 jego imię otrzymał gdański tramwaj Pesa Jazz Duo 128 NG nr 1079. 20 XII 2021 w Europejskim Centrum Solidarności odbył przedpremierowy pokaz filmu dokumentalnego Marian Kołodziej. Tajemnica Artysty w reżyserii Anny Marii Mydlarskiej, zrealizowany przez Video Studio Gdańsk. RED

⇦ WRÓĆ
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania