AYCKE JOHANN CHRISTIAN

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Błąd przy generowaniu miniatury Chyba brakuje pliku /home/fundacjagdansk/domains/gdansk.gedanopedia.pl/public_html/images/e/e5/Johann_Christian_Aycke.jpg
Johann Christian Aycke, Fragmente zur Naturgeschichte des Bernsteins, 1835

JOHANN CHRISTIAN AYCKE (9 IX 1766 Gdańsk – 23 XII 1854 Gdańsk-Wrzeszcz), prawnik, przyrodnik, kupiec, radny miasta Gdańska. Syn kupca Johanna Georga Ayckego (1719–1767) i Dorothei Christliebe z domu Hevelke (Hewelcke; 1726–1796), bratanek Paula Gottfrieda Ayckego (1716 Bytów – 26 VIII 1795 Gdańsk), rajcy (od 1774) Głównego Miasta i burgrabiego gdańskiego (1776, 1783).

W kwietniu 1782 roku został uczniem Gimnazjum Akademickiego. Od 1787 z pomocą stryja studiował prawo na uniwersytecie w Getyndze oraz słuchał wykładów Georga Christopha Lingenberga (1742–1799), profesora fizyki teoretycznej i doświadczalnej. Po powrocie do Gdańska utrzymywał się ze spadku po ojcu. Od 1794 był członkiem Towarzystwa Przyrodniczego, do 1813 pełnił funkcję opiekuna zbiorów przyrodniczych Towarzystwa (Inspektor des naturhistorischen und physikalischen Kabinetts). W 1801 na posiedzeniu Towarzystwa zademonstrował ogniwo galwaniczne, tzw. ogniwo Volty, opisane po raz pierwszy przez Alessandra Voltę w 1800 roku.

W okresie I Wolnego Miasta Gdańska pełnił funkcje sekretarza Senatu i prowizora Instytutu Ubogich. W 1814 został przewodniczącym Rady Miejskiej nominowanej przez władze pruskie, w latach 1817–1826 był członkiem Rady Miejskiej wybranej przez obywateli Gdańska mających prawo wyborcze ograniczone cenzusem majątkowym. W 1817 był wiceprzewodniczącym oraz członkiem komisji do spraw szkolnictwa (Schulwesen), dobroczynności (öffentliche Armen-Anstalten und Stiftungen) i cechowniczej (Provinzial-Aichungs-Commission); w latach 1830–1836 nieetatowy członek Zarządu Miasta.

Po 1817 założył firmę handlu hurtowego Joh. Chr. Aycke, przez pewien czas posiadał też wytwórnię octu przy Baumgartsche Gasse 1028 (ul. Heweliusza 22). W 1822 był współzałożycielem, następnie członkiem Korporacji Kupców.

W pracy naukowej koncentrował się na badaniu bursztynu ( bursztyn bałtycki), w tym celu w latach 1820–1834 dzierżawił od władz prawo zbierania tej kopaliny. Wyniki badań opublikował w Fragmente zur Naturgeschichte des Bernsteins (1835), wyrażając jako pierwszy pogląd, że drzewem, które dało bursztyn bałtycki, był nieznany gatunek sosny (po jego śmierci zbiór bursztynów nabyło Towarzystwo Przyrodnicze). Prowadził badania w różnych dziedzinach nauk przyrodniczych: rozważania o występowaniu lodu dennego na Wiśle i Raduni zawarł w artykule Bemerkungen über Grundeis (1836); wyniki badań nad studniami artezyjskimi wokół Gdańska przedstawił w pracy Was haben wir von dem Aufsuchen springender Quellwasser in der Umgegend von Danzig zu erwarten? (1838); artykuł Ueber sogenannte negative oder Senkbrunnen (1838) traktował o problemie melioracji w okolicy Gdańska; artykuł Ueber die mittlere Temperatur der Quellen und der Atmosphäre in und um Danzig (1839) był poświęcony badaniom nad średnią temperaturą źródeł i powietrza w Gdańsku i okolicy. W listach pisanych w 1836 do Alexandra von Humboldta (1769–1859) i do Heinricha Berghausa (1797–1884), wydawcy czasopisma naukowego Annalen der Erd-, Völker- und Staatenkunde, zwracał uwagę na błędne obliczenia wysokości wzniesień na Wysoczyźnie Gdańskiej wykonane przez innych badaczy, własne obliczenia owych wzniesień dokonane metodą barometryczną zamieścił w artykule Bemerkungen über das Hochland von Hinter-Pommern und Pommerellen (1852).

W latach 1796–1809 był właścicielem kamienicy przy Hundegasse 257 (ul. Ogarna 36) z oficyną przy Hintergasse 216 (ul. Za Murami 21), w 1800 mieszkał przy Langer Markt 428 (Długi Targ 6), w 1817 przy Langer Markt 498 (Długi Targ 40), w 1830 przy Hundegasse 275 (ul. Ogarna 54), w 1836 przy Jopengasse 729 (ul. Piwna 50), w 1845 przy Langgasse 364 (ul. Długa 6), w 1846 przy Neuschottland 16 (Nowe Szkoty), od 1849 do śmierci w willi we Wrzeszczu (Langfuhr 44).

Był dwukrotnie żonaty. Pierwsze małżeństwo zawarł w 1791 w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z nieznaną z imienia i nazwiska kobietą. 28 XI 1801 roku w kościele św. Bartłomieja ogłoszono jego zapowiedzi ślubne z panną Rachelą Dorotheą Philipsen. Brak informacji o dzieciach (w 1843 roku – w czasie zakładania karty meldunkowej przez policję – był osobą samotną). Pochowany na cmentarzu Najświętszej Marii Panny. Osobami uprawnionymi do spadku po nim były: Julianna Knuth, siostry Friederica i Laura Arendt, nieznana z imienia panna Hewelcke oraz Laura Schmidt z domu Harms, wdowa po Johannie Ephraimie Schmidtcie. MrGl JMM








Bibliografia:
Archiwum Państwowe Gdańsk, Rejestr ślubów kościoła NMP, sygn. 354/2205; Księga zgonów kościoła Bożego Ciała, sygn. 349/247, s. 45; karta meldunkowa, sygn. 10/14/0/5/7021 nr 187.
„Das jetztlebende Danzig” z 1809 i 1810.
„Danziger Nachrichten und Anzeigen” 1801, nr 96, s. 945.
„Preußische Provinzial-Blätter“, Bd. 19, 1838, s. 450–458; Bd. 20, 1838, s. 461–468; Bd. 21, 1839, s. 420–428; Andere Folge, Bd. 1, 1852, 390–404.
Annalen der Physik und Chemie, Bd. 39, 1836, s. 122–129.
Annalen der Erd-, Völker- und Staatenkunde, Reihe III, Bd. 1, 1837, s. 278–280.
Festschrift zur Feier des 100jaehrigen Bestehens der Naturforschenden Gesellschaft in Danzig am 2. Januar 1893, Danzig (Leipzig) 1893 (Schriften der Naturforschenden Gesellschaft in Danzig, Neue Folge, Bd. VIII, H. 2), s. 27, 44, 49, 61, 68, 88, 127.
Księga wpisów uczniów Gimnazjum Gdańskiego 1580–1814, opracowali Zbigniew Nowak i Przemysław Szafran, Warszawa – Poznań 1974, s. 364.
Weichbrodt Dorothea, Patrizier, Bürger, Einwohner der Freien und Hansestadt Danzig in Stamm- und Namentafeln vom 14.-18. Jahrhundert, Klausdorf/Schwentine 1986-1992, Bd. I, s. 17.

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii