AFANASJEW JERZY

Z Encyklopedia Gdańska
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

< Poprzednie Następne >
Jerzy Afanasjew z żoną Aliną
Okładka książki Jerzego Afanasjewa

JERZY AFANASJEW (11 IX 1932 Nowa Wilejka, Wileńszczyzna – 26 IX 1991 Sopot), reżyser, poeta, pisarz, aktor, kronikarz „sezonu kolorowych chmur” (studenckich dokonań artystycznych lat 50. i 60. XX wieku w Gdańsku). Syn Jerzego (zm. 1940), inżyniera kolejowego i Ireny z domu Bolińskiej (zm. 1944). Ochrzczony w obrządku prawosławnym, po kilku lat przechrzczony w obrządku katolickim. W 1938 zamieszkał z matką (odeszła od męża) w Łomży, podczas okupacji w Warszawie. Po wojnie mieszkał u krewnych w Płocku, od 1947 w Białymstoku u dawnego partnera matki, Józefa Siawciłło, uczęszczał do miejscowego gimnazjum. Krótko przebywał u wuja Koki Bulajewa w Bazylei (Szwajcaria), po powrocie do Polski kontynuował naukę w technikum budowlanym w Białymstoku, pracował w Poznaniu. Od 1953 roku mieszkał w Sopocie. Do 1957 studiował na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej, w latach 1958–1961 w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych ( Akademia Sztuk Pięknych). Ukończył studia na Wydziale Reżyserii Filmowej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej w Łodzi (1966, dyplom 1974).

Był – między innymi ze Zbigniewem Cybulskim, Bogumiłem Kobielą i Jackiem Fedorowiczem – animatorem artystycznych działań studenckich w Gdańsku na przełomie lat 50. i 60. XX wieku: współtworzył teatr Bim-Bom (1954–1959, aktor, reżyser, kierownik artystyczny), teatrzyk Co To; był też członkiem literacko-artystycznej grupy studenckiej Szkoła Grafomanów i od 1959 Gdańskiej Grupy Młodych. Z żoną, Aliną Afanasjew (ślub w 1958), szwagrem Ryszardem Ronczewskim, Józefem Fuksiem i Januszem Hajdunem prowadził teatr Cyrk Rodziny Afanasjeff (premiery: Tralabomba, 1959; Białe zwierzęta, 1960; Komedia masek, 1961; Dobry wieczór, błaźnie, 1962). W 1960 roku zrealizował w konwencji tego teatru film Białe zwierzęta (emisja w TVP – 1962).

Jako poeta zadebiutował w 1955 roku na łamach „Po prostu”, pierwszy tomik poezji (Księżycowy pierścień) ukazał się w 1959, w tym samym roku wydał zbiór opowiadań (Mucha i anioł). Kierował działem poezji w miesięczniku „Litery” (1962–1964). Jako reżyser teatralny zadebiutował w roku 1964 (Indyk Stanisława Mrożka, Teatr Nowy w Łodzi), w filmie fabularnym – w 1970 (Prom), zrealizował także kilka filmów krótkometrażowych (między innymi Żelazne kwiaty, 1960; Getto ciszy, 1964); był autorem scenariuszy filmowych (w tym Wesoły mężczyzna, 1960; Generał mucha, 1961; Pan Trąba, 1963; Mundur, 1965; Sprzedawca fantazji, 1968). W latach 1966–1969 pracował jako reżyser w Zespole Filmowym KADR, 1969–1970 w TVP w Warszawie, 1970–1971 w Zespole Filmowym PLAN, a od roku 1972 przez 10 lat pełnił funkcję reżysera Ośrodka Telewizyjnego w Gdańsku (zrealizował ponad 30 spektakli, między innymi Zdarzenia, 1965; Gramofon wspomnień, 1968; Jenny, 1973; Człowiek na warcie, 1973; Młyn na wzgórzu, 1977; Proces Alberta Forstera, 1980; Mała Rogue, 1987).

Od 1957 roku był członkiem Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych (ZAiKS), w latach 1960–1983 Związku Literatów Polskich (ZLP) (w oddziale gdański od 1 II 1967), należał do Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu (SPATiF), a w okresie 1979–1982 do Związku Artystów Scen Polskich (ZASP), Pen Clubu i Stowarzyszenia Pisarzy Duńskich. Od 1969 do grudnia 1981 członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Z Aliną Afanasjew uczestniczył w pracach Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Ofiar Grudnia 1970 w Gdyni.

Autor ponad 30 książek (między innymi Gałązka światła, 1962; Sezon kolorowych chmur, 1968; Okna Zbyszka Cybulskiego, 1970; Poczta Afanasjewa, 1979; Lustro porosłe mchem, 1985; Nocne Polaków rozmowy, 1992), kilku dramatów (na przykład Olaf Grubasow, 1964; Łóżko, 1967; Pancernik Potiomkin – współautor libretta, 1967; Groch z kapustą, 1971). Jego twórczość, w szczególności zbiory opowiadań, nacechowana jest surrealizmem i bajkowością. Wykorzystywał elementy groteski, absurdu i fantastyki. Występują tu nieistniejące światy, ale i postacie – kreślone zwykle w sposób przerysowany – są obdarzane zazwyczaj dziwacznymi imionami (Jakiś Którędy, Abraham Ssak czy Jowesz Jowel) i takimi też przygodami. Atmosfera groteski tej prozy współgra z jej lirycznym i nierzadko pesymistycznym przesłaniem.

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1980), odznakami „Za Zasługi dla Gdańska” (1962), „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1967). Zasłużony Działacz Kultury (1973).MAA

Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Widok
Działania
Partner Główny



Wydawca Encyklopedii Gdańska i Gedanopedii


Partner technologiczny Gedanopedii